หูดหงอนไก่ เป็นตุ่มหรือก้อนที่เกิดจากเชื้อ HPV บางสายพันธุ์ มักพบบริเวณอวัยวะเพศ รอบทวารหนัก หรือบริเวณที่สัมผัสระหว่างมีเพศสัมพันธ์ หูดอาจมีขนาดเล็กจนสังเกตยาก หรือรวมกันเป็นกลุ่มได้
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่แทนการตรวจหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยารักษาเอง และไม่ควรตัด เผา จี้ หรือใช้ยากำจัดหูดทั่วไปกับอวัยวะเพศ เพราะอาจทำให้ผิวไหม้ เกิดแผล ติดเชื้อ และทำให้การวินิจฉัยล่าช้า
หูดหงอนไก่เกิดจากอะไร
HPV มีหลายสายพันธุ์ สายพันธุ์ที่ทำให้เกิดหูดหงอนไก่ส่วนใหญ่มักต่างจากสายพันธุ์ที่สัมพันธ์กับมะเร็ง การมีหูดจึงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง แต่คนคนเดียวอาจได้รับ HPV มากกว่าหนึ่งสายพันธุ์ได้ จึงควรเข้ารับการคัดกรองมะเร็งตามอวัยวะ อายุ และคำแนะนำของระบบบริการ
เชื้อแพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนังระหว่างกิจกรรมทางเพศ แม้ไม่มีการสอดใส่หรือไม่มีหูดที่มองเห็นก็อาจส่งต่อได้ อาการอาจปรากฏหลังรับเชื้อนานจนระบุไม่ได้ว่าเชื้อมาจากใคร การพบหูดจึงไม่ใช่หลักฐานว่าใครนอกใจหรือไม่สะอาด
ลักษณะแบบไหนควรไปตรวจ
- ตุ่มนูนสีเนื้อ ชมพู เทา หรือเป็นกลุ่มคล้ายดอกกะหล่ำ
- ตุ่มบริเวณอวัยวะเพศ รอบทวารหนัก หรือภายในช่องทางที่มองไม่เห็น
- คัน ระคายเคือง เจ็บ หรือมีเลือดออกเมื่อเสียดสี
- ตุ่มโตเร็ว เปลี่ยนสี แข็ง เป็นแผล หรือมีรูปร่างไม่สม่ำเสมอ
ตุ่มบริเวณอวัยวะเพศอาจเป็นติ่งเนื้อ หูดข้าวสุก เริม ซิฟิลิส หรือภาวะผิวหนังอื่น ไม่ควรวินิจฉัยจากรูปออนไลน์เพียงอย่างเดียว
สถานพยาบาลตรวจอย่างไร
ผู้ให้บริการมักเริ่มจากดูตำแหน่งและลักษณะของตุ่ม พร้อมถามอาการ ระยะเวลา การตั้งครรภ์ ภูมิคุ้มกัน และสิ่งที่เคยใช้รักษา บางกรณีอาจต้องตรวจภายใน ใช้เครื่องมือดูบริเวณที่เข้าถึงยาก หรือตัดตัวอย่างเมื่อรอยโรคผิดปกติหรือวินิจฉัยไม่ชัด
การตรวจ HPV ไม่ได้ใช้ยืนยันหูดหงอนไก่ทุกกรณี และการตรวจคัดกรองมะเร็งกับการตรวจตุ่มเป็นคนละเรื่อง คลินิกจะช่วยเลือกการตรวจตามอวัยวะและความเสี่ยงของแต่ละคน
หูดหงอนไก่รักษาอย่างไร
หูดบางรายอาจเล็กลงหรือหายได้เอง แต่บางรายคงอยู่ โตขึ้น หรือเพิ่มจำนวน การรักษามีทั้งยาที่ผู้ให้บริการสั่งให้ใช้เฉพาะตำแหน่ง และหัตถการที่ทำในสถานพยาบาล เช่น การทำให้เย็น การจี้ หรือการนำออก วิธีที่เหมาะขึ้นกับตำแหน่ง ขนาด จำนวน การตั้งครรภ์ ภูมิคุ้มกัน ความสะดวก และผลข้างเคียง
การกำจัดหูดไม่ได้ยืนยันว่า HPV หายจากร่างกายแล้ว หูดจึงอาจกลับเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะช่วงแรกหลังรักษา หากหูดไม่ดีขึ้น กลับมาเร็ว หรือเกิดแผลจากยา ควรกลับไปประเมิน ไม่เพิ่มปริมาณหรือเปลี่ยนวิธีเอง
สิ่งที่ไม่ควรทำ
- ไม่ใช้ยากัดหูดที่ขายสำหรับมือหรือเท้ากับอวัยวะเพศ
- ไม่ตัด ผูกด้าย บีบ เจาะ เผา หรือจี้หูดเอง
- ไม่ทากรด สมุนไพร น้ำยาฆ่าเชื้อเข้มข้น หรือสารที่ไม่ทราบส่วนประกอบ
- ไม่ใช้ยาของคนอื่น แม้ตุ่มจะดูคล้ายกัน
- ไม่หยุดยาที่คลินิกให้หรือทาซ้ำถี่ขึ้นเมื่อระคายเคืองโดยไม่ขอคำแนะนำ
วัคซีน HPV ยังมีประโยชน์ไหม
วัคซีนช่วยป้องกัน HPV หลายสายพันธุ์ที่เกี่ยวข้องกับหูดและมะเร็ง แต่ไม่ใช้รักษาหูดหรือกำจัดเชื้อที่มีอยู่แล้ว ผู้ที่เคยมีหูดอาจยังได้ประโยชน์จากการป้องกันสายพันธุ์อื่น ทั้งนี้ขึ้นกับอายุ ประวัติวัคซีน สุขภาพ และแนวทางของพื้นที่
จำนวนเข็มและช่วงเวลาฉีดอาจต่างกันตามอายุ ภูมิคุ้มกัน และประวัติเดิม ควรให้สถานพยาบาลช่วยวางแผน ไม่เริ่มชุดใหม่หรือกำหนดจำนวนเข็มเองจากความจำ
ลดโอกาสรับและส่งต่อ HPV
- รับวัคซีนตามคำแนะนำที่เหมาะกับตน
- ใช้ถุงยางหรือแผ่นยางอนามัย ซึ่งช่วยลดแต่ไม่ป้องกันได้ทั้งหมด
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสหูดหรือแผลที่ยังไม่ได้ประเมิน
- ทำความสะอาดอุปกรณ์ทางเพศและไม่ใช้ร่วมกันโดยไม่เปลี่ยนถุงยาง
- ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกหรืออวัยวะอื่นตามเกณฑ์ของตน
การกินอาหาร พักผ่อน และออกกำลังกายช่วยสุขภาพโดยรวม แต่ไม่สามารถกำจัด HPV หรือแทนวัคซีน การตรวจ และการรักษาหูดได้
ควรบอกคู่หรือไม่
การคุยกับคู่ช่วยให้ตัดสินใจเรื่องการตรวจ วัคซีน และการลดการสัมผัสขณะมีหูด การตรวจ HPV แบบทั่วไปสำหรับคู่ทุกคนไม่ได้มีประโยชน์เหมือนกัน และไม่มีการรักษาเชื้อโดยตรงในคนที่ไม่มีรอยโรค คู่จึงควรขอคำแนะนำตามอวัยวะและประวัติของตน
ใช้ภาษาที่ไม่กล่าวโทษ เช่น “พบหูดที่สัมพันธ์กับ HPV ซึ่งอาจอยู่ในร่างกายมานาน อยากชวนไปขอคำแนะนำเรื่องวัคซีนและการตรวจที่เหมาะสม”
อ่านเพิ่มได้ที่ หูดข้าวสุกต่างจากหูดหงอนไก่อย่างไร และ ทำความเข้าใจ HPV และการป้องกัน
เมื่อไรควรพบแพทย์เร็ว
ควรไปพบแพทย์เร็วหากตุ่มมีเลือดออกมาก เจ็บมาก มีหนอง โตเร็ว เป็นแผล สีเปลี่ยน หรืออยู่ในทางเดินปัสสาวะ หากตั้งครรภ์ มี HIV ใช้ยากดภูมิ หรือภูมิคุ้มกันต่ำ ควรแจ้งผู้ให้บริการก่อนเลือกวิธีรักษา
คำถามที่พบบ่อย
หูดหงอนไก่กลายเป็นมะเร็งทุกก้อนไหม
ไม่ใช่ สายพันธุ์ที่ทำให้หูดส่วนใหญ่มักต่างจากสายพันธุ์เสี่ยงมะเร็ง แต่ยังควรคัดกรองตามเกณฑ์ และให้แพทย์ตรวจตุ่มที่มีลักษณะผิดปกติ
ซื้อยากัดหูดทั่วไปมาใช้ได้ไหม
ไม่ได้ ยาสำหรับหูดที่มือหรือเท้าอาจทำให้ผิวอวัยวะเพศไหม้ ควรยืนยันชนิดของตุ่มและใช้วิธีที่เหมาะกับตำแหน่ง
รักษาหูดแล้วจะแพร่เชื้อไม่ได้ทันทีใช่ไหม
ยังสรุปไม่ได้ การนำหูดออกไม่ได้หมายความว่าเชื้อหมด ควรทำตามคำแนะนำเรื่องการดูแลแผล การกลับมามีเพศสัมพันธ์ และการลดความเสี่ยง
สรุปหูดหงอนไก่
หูดหงอนไก่เกิดจาก HPV บางสายพันธุ์และไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็ง การตรวจช่วยแยกจากตุ่มชนิดอื่น และการรักษาต้องเลือกตามตำแหน่งกับภาวะของแต่ละคน ไม่ควรใช้ยากัดหูด ตัด จี้ หรือเผาเอง วัคซีนยังเป็นส่วนสำคัญของการป้องกันแต่ไม่ใช้รักษาหูดที่มีอยู่