END HIV

Author: end hiv

  • หยุดตีตราผู้ป่วยเอชไอวีด้วยความรู้เรื่อง U=U

    หยุดตีตราผู้ป่วยเอชไอวีด้วยความรู้เรื่อง U=U

    ในอดีตเอชไอวี (HIV) มักถูกมองว่าเป็นโรคที่น่ากลัวและนำไปสู่การเสียชีวิต แต่ด้วยความก้าวหน้าทางการแพทย์ โดยเฉพาะการใช้ยาต้านไวรัส ART ทำให้ผู้ติดเชื้อสามารถมีชีวิตยืนยาวใกล้เคียงคนทั่วไป และที่สำคัญคือ ไม่แพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์ได้ หากควบคุมไวรัสจนตรวจไม่พบ หรือที่เรียกว่า U=U (Undetectable = Untransmittable) ซึ่งการให้ความรู้เรื่อง U=U ไม่เพียงแต่เปลี่ยนชีวิตของผู้ติดเชื้อเอชไอวี แต่ยังช่วยลดการตีตราในสังคม เปิดโอกาสให้เกิดความเข้าใจและการอยู่ร่วมกันอย่างเท่าเทียม

    หยุดตีตราผู้ป่วยเอชไอวีด้วยความรู้เรื่อง U=U

    เอชไอวี คืออะไร?

    HIV (Human Immunodeficiency Virus) คือไวรัสที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันค่อย ๆ อ่อนแอลง โดยจับและเข้าสู่ เม็ดเลือดขาวชนิด CD4 (T-helper cell) ซึ่งเป็นผู้สั่งการ ให้ภูมิคุ้มกันส่วนอื่นทำงาน เมื่อไวรัสเข้าเซลล์ได้แล้ว จะใช้กลไกของเซลล์เพื่อสร้างไวรัสตัวใหม่ ๆ จน เซลล์ถูกทำลาย และจำนวน CD4 ลดลงเรื่อย ๆ

    หาก ไม่รักษา ระดับ CD4 ที่ต่ำลงจะทำให้ร่างกายเสี่ยง ติดเชื้อฉวยโอกาส (เช่น ปอดอักเสบจากเชื้อบางชนิด เชื้อรา วัณโรค) และบางรายอาจเข้าสู่ระยะ เอดส์ (AIDS) ซึ่งเป็นคำเรียกภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องขั้นรุนแรง (มักใช้เกณฑ์ CD4 < 200 เซลล์/มม.³ หรือมีโรคฉวยโอกาสตามเกณฑ์วินิจฉัย)

    ข่าวดีคือ ปัจจุบันมี ยาต้านไวรัส ART ที่มีประสิทธิภาพสูง กินวันละครั้งในหลายสูตร กดปริมาณไวรัสให้ต่ำมากจนตรวจไม่พบ ช่วยให้ CD4 ฟื้นตัว คุณภาพชีวิตกลับมาใกล้เคียงคนทั่วไป และยืดอายุได้ยาวนาน

    เอชไอวีติดต่ออย่างไร?

    ติดต่อได้ผ่าน

    • การมีเพศสัมพันธ์โดย ไม่มีการป้องกัน (ช่องคลอด/ทวารหนัก/ปาก) เมื่อมีการสัมผัสเลือด น้ำอสุจิ หรือสารคัดหลั่ง
    • เลือด/เข็มฉีดยาร่วมกัน
    • แม่สู่ลูก ระหว่างตั้งครรภ์ คลอด หรือให้นม (ความเสี่ยงลดลงอย่างมากเมื่อแม่ได้รับ ART อย่างเหมาะสม)

    ไม่ติดต่อผ่าน

    • การกอด จับมือ ใช้ห้องน้ำร่วมกัน ใช้ช้อนส้อมร่วมกัน น้ำลาย เหงื่อ น้ำตา ยุงกัด ฯลฯ (ในชีวิตประจำวันทั่วไป)

    การตรวจ และการวินิจฉัย

    • การตรวจสมัยใหม่ (ตรวจแอนติเจน/แอนติบอดีรุ่นที่ 4, การตรวจสารพันธุกรรม) ช่วยลดช่วง Window period ที่ผลอาจยังเป็นลบ ทั้งนี้ควรตรวจซ้ำตามช่วงเวลาที่แนะนำถ้ามีความเสี่ยง
    • หากผล บวก จะมีการตรวจยืนยัน และเริ่มประเมิน CD4 ควบคู่กับ Viral Load เพื่อวางแผนรักษา
    • แนวคิดใหม่ คือ ตรวจพบ → รักษาเลย (same-day/rapid start) เพราะยิ่งเริ่มยาเร็ว ผลลัพธ์ยิ่งดี

    U=U คืออะไร?

    U=U ย่อมาจาก Undetectable = Untransmittable หมายความว่า ผู้ติดเชื้อที่กิน ART อย่างสม่ำเสมอจนปริมาณไวรัสในเลือดต่ำกว่าขีดตรวจพบของแล็บ (บางแนวทางใช้เกณฑ์ต่ำมาก/กดไวรัสอย่างยั่งยืน เช่น <200 copies/mL) จะไม่แพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์ให้คู่ของตน

    หลักฐานทางการแพทย์ยืนยันชัดเจน จากการศึกษาขนาดใหญ่ (เช่น HPTN 052, PARTNER, Opposites Attract) ที่ติดตามครั้งมีเพศสัมพันธ์นับหมื่น–แสนครั้ง ในคู่ต่างสถานะเอชไอวีและ ไม่พบการถ่ายทอดเชื้อเลย เมื่อผู้ติดเชื้อมีผล ตรวจไม่พบไวรัสอย่างต่อเนื่อง

    สำคัญ: U=U ยืนยัน เฉพาะการแพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์

    • ไม่ได้เท่ากับหายขาด
      ไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ (ซิฟิลิส หนองใน HPV ฯลฯ)
    • เรื่องแม่-ลูกยังต้องมีมาตรการเฉพาะ (ฝากครรภ์เร็ว กดไวรัสระหว่างตั้งครรภ์/คลอด/หลังคลอด ตามแนวทาง)

    ทำไม U=U ถึงเปลี่ยนเกม?

    ต่อผู้ติดเชื้อ

    • ลดความกลัว ว่าจะเผลอถ่ายทอดเชื้อให้คนรัก
    • มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น วางแผนความสัมพันธ์/ครอบครัวได้อย่างมั่นใจ
    • ลดการตีตราตนเอง (self-stigma) เพราะรู้ว่าฉันไม่แพร่เชื้อ เมื่อรักษาต่อเนื่อง

    ต่อสังคม

    • ลดอคติและความเข้าใจผิด ว่าอยู่ใกล้แล้วเสี่ยงติด
    • กระตุ้นให้คนเข้ารับการตรวจและรักษา เพราะเห็นปลายทางที่ปลอดภัย
    • ช่วยชะลอการระบาด: เมื่อกดไวรัสในผู้ติดเชื้อจำนวนมาก โอกาสเกิดการติดเชื้อรายใหม่ก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

    CD4 กับ Viral Load ต่างกันอย่างไร และเกี่ยวอะไรกับ U=U

    • CD4 = กำลังภูมิคุ้มกัน ของร่างกาย (ยิ่งสูงยิ่งดี)
    • Viral Load (VL) = ปริมาณไวรัสในเลือด (ยิ่งต่ำยิ่งดี เป้าหมาย คือ ตรวจไม่พบ)

    สองค่านี้ต้องใช้ คู่กัน

    • ถ้า VL ตรวจไม่พบแต่ CD4 ยังต่ำ = ควบคุมไวรัสได้แล้ว แต่อีกระยะหนึ่งภูมิจะค่อย ๆ ฟื้น → ป้องกันโรคฉวยโอกาสตามแพทย์สั่ง
    • ถ้า VL สูง + CD4 ต่ำ = เสี่ยงสูง ต้องเร่งจัดการ
    • การรักษา ART ที่ดีคือ VL ต่ำจนตรวจไม่พบอย่างยั่งยืน และ CD4 ฟื้นตัว ตามเวลา
    แนวทาง หรือแผนการที่จะทำให้ไปถึงเป้าหมาย U=U ได้

    แนวทาง หรือแผนการที่จะทำให้ไปถึงเป้าหมาย U=U ได้

    • เริ่มยาต้านไวรัส ART ให้เร็วที่สุด หลังทราบผล
    • กินยาให้ตรงเวลา สม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการลืม/หยุดยาเอง
    • ตรวจติดตาม Viral Load (เช่น 1–3 เดือนหลังเริ่มยา แล้วทุก 3–6 เดือน) และ CD4 ตามแพทย์กำหนด
    • ทบทวนยาร่วม/สมุนไพร–อาหารเสริม ที่อาจมีปฏิกิริยาต่อยาต้าน
    • ดูแลสุขภาพองค์รวม–อาหารครบหมู่ นอนพอ ออกกำลัง เลิกบุหรี่–แอลกอฮอล์ ลดเครียด
    • พิจารณาสูตรที่เหมาะ: ยาเม็ดรายวัน หรือ ยาฉีดออกฤทธิ์ยาว (ในผู้ที่กดไวรัสได้แล้วและเข้าเกณฑ์)

    เคล็ดลับ: ส่วนใหญ่จะกดไวรัสจนตรวจไม่พบ ได้ภายในไม่กี่เดือนแรก หากกินยาสม่ำเสมอและไม่มีปัจจัยแทรก

    การตีตราผู้ติดเชื้อเอชไอวี : คืออะไร และทำไมต้องหยุดให้ได้

    • การตีตราคืออะไร?
      • การตีตรา (Stigma) หมายถึงการที่สังคมมองบุคคลหนึ่ง ๆ ในแง่ลบเพียงเพราะเขามีภาวะหรือโรค เช่น เอชไอวี ผู้ติดเชื้อมักถูกมองว่าผิด หรืออันตราย ส่งผลให้ถูกเลือกปฏิบัติ ถูกกีดกัน และบางครั้งถูกละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานของความเป็นมนุษย์
    • ปัจจัยที่ทำให้เกิดการตีตรา
      • ความไม่รู้ – คนจำนวนมากยังเข้าใจผิดเรื่องวิธีการแพร่เชื้อเอชไอวี เช่น คิดว่าสามารถติดจากการกอดหรือใช้ช้อนร่วมกัน
      • อคติทางเพศ – เอชไอวีมักถูกเชื่อมโยงกับพฤติกรรมทางเพศที่สังคมบางส่วนมองว่าไม่เหมาะสม เช่น การมีเพศสัมพันธ์กับเพศเดียวกัน หรือการมีคู่นอนหลายคน
      • ความกลัวที่สืบต่อกันมา – ข่าวสารในยุคแรกของการแพร่ระบาด (ทศวรรษ 1980–1990) มักสร้างภาพว่าเอชไอวีคือ โรคตาย ความกลัวนี้ฝังรากลึกจนสืบทอดมาถึงปัจจุบัน แม้ความรู้และการรักษาจะพัฒนาไปไกลแล้ว
    • ผลเสียของการตีตรา
      • ต่อสุขภาพกาย
        • ผู้ติดเชื้ออาจกลัวถูกตัดสิน จึงหลีกเลี่ยงการตรวจเลือดหรือการเข้ารับการรักษา
        • ทำให้เข้าสู่การรักษาช้า ซึ่งส่งผลให้ภูมิคุ้มกันแย่ลงและเกิดโรคฉวยโอกาสได้ง่าย
      • ต่อสุขภาพจิต
        • เกิดความเครียด ความวิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า
        • หลายคนเกิดการตีตราตนเอง มองว่าตนไม่คู่ควรกับการใช้ชีวิตหรือความรัก
      • ต่อเศรษฐกิจและสังคม
        • ถูกเลือกปฏิบัติในที่ทำงาน โรงเรียน หรือชุมชน
        • สูญเสียโอกาสทางการศึกษาและอาชีพ
      • ต่อสาธารณสุข
        • คนทั่วไปไม่กล้าไปตรวจเอชไอวี เพราะกลัวถูกตีตราหากผลเป็นบวก
        • ส่งผลให้แผนการควบคุมการระบาดล่าช้าและไม่บรรลุเป้าหมาย
    • ลดการตีตราด้วยความรู้เรื่อง U=U
      • การสื่อสารเรื่อง U=U (Undetectable = Untransmittable) อย่างถูกต้องจะช่วยลดการตีตราได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะแสดงให้เห็นว่า:
      • ผู้ติดเชื้อที่รักษาตามมาตรฐาน ไม่แพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์ อีกต่อไป
      • เอชไอวีคือภาวะสุขภาพที่จัดการได้ ไม่ใช่คำตัดสินโทษประหาร

    วิธีการสื่อสารเรื่อง U=U ให้คนทั่วไปเข้าใจ

    • ใช้ข้อมูลสากลที่น่าเชื่อถือ เช่น WHO, UNAIDS, CDC
    • เลือกภาษาเรียบง่าย ไม่ซับซ้อน เพื่อให้ประชาชนเข้าใจได้ทันที
    • หลีกเลี่ยงคำที่ตีตรา เช่น พาหะ ควรใช้คำว่า ผู้ติดเชื้อ หรือ ผู้มีเชื้อ
    • กระตุ้นการตรวจเอชไอวี โดยสื่อสารว่าการรู้ผลเร็ว = รักษาได้เร็ว และเข้าถึง U=U ได้เร็ว

    บทบาทของครอบครัวและสังคม

    • ครอบครัว: ควรเป็นแหล่งพลังใจและการสนับสนุน ไม่ซ้ำเติมหรือกีดกัน
    • โรงเรียนและที่ทำงาน: ควรมีนโยบายไม่เลือกปฏิบัติ เปิดโอกาสอย่างเท่าเทียม
    • สื่อมวลชน: ควรนำเสนอข่าวสารเชิงบวก อิงวิทยาศาสตร์ ลดการใช้ถ้อยคำสร้างความกลัว

    บทบาทของผู้ติดเชื้อเอชไอวี

    • กินยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ Viral Load ตรวจไม่พบ
    • ตรวจสุขภาพตามนัด และติดตามค่า CD4, Viral Load
    • สื่อสารเรื่อง U=U กับคู่รัก ครอบครัว และเพื่อน เพื่อสร้างความเข้าใจ
    • เป็นกระบอกเสียง ในการรณรงค์หยุดการตีตรา

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    U=U คือความหวังและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจน ว่าผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่กินยาต้านไวรัสสม่ำเสมอและมี Viral Load ตรวจไม่พบ จะไม่แพร่เชื้อให้คู่ทางเพศอีกต่อไป การสื่อสารและเผยแพร่ความรู้เรื่องนี้คือกุญแจสำคัญในการ หยุดการตีตรา และสร้างสังคมที่เข้าใจและอยู่ร่วมกันได้อย่างเท่าเทียม

    เอกสารอ้างอิง

    • World Health Organization (WHO). Consolidated guidelines on HIV prevention, testing, treatment, service delivery and monitoring. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก:
      https://www.who.int/publications/i/item/9789240031593
    • UNAIDS. Undetectable = Untransmittable (U=U): Public health and HIV prevention. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2022/may/20220503_undetectable-untransmittable
    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Effect of Undetectable Viral Load on HIV Transmission. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก:  https://www.cdc.gov/hiv/basics/undetectable.html
    • กระทรวงสาธารณสุข กรมควบคุมโรค. ข้อมูลเอชไอวี/เอดส์ และแนวทางการรักษาด้วยยาต้านไวรัสในประเทศไทย. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/disease/detail/33
    • โครงการเอดส์แห่งสหประชาชาติในประเทศไทย (UNAIDS Thailand). รายงานสถานการณ์เอชไอวีและการลดการตีตราในประเทศไทย. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.unaids.org/en/regionscountries/countries/thailand
  • ตรวจ CD4 อย่างไร? เมื่อไหร่ควรตรวจ? คำตอบสำคัญสำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวี

    ตรวจ CD4 อย่างไร? เมื่อไหร่ควรตรวจ? คำตอบสำคัญสำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวี

    การติดเชื้อเอชไอวี (HIV) ไม่ได้หมายความว่าชีวิตต้องหยุดลง ปัจจุบัน การรักษาด้วยยาต้านไวรัส ART ทำให้ผู้ติดเชื้อสามารถมีชีวิตที่ยืนยาว และมีคุณภาพได้ใกล้เคียงกับคนทั่วไป หนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ใช้ติดตามสุขภาพของผู้ติดเชื้อเอชไอวี คือ การตรวจ CD4 ซึ่งช่วยให้แพทย์ประเมินความแข็งแรงของระบบภูมิคุ้มกัน และตัดสินใจด้านการรักษาได้อย่างแม่นยำ

    บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจทุกแง่มุมของการตรวจ CD4 ตั้งแต่ความหมาย วิธีการตรวจ ความถี่ในการตรวจ จนถึงการแปลผล เพื่อให้ผู้ติดเชื้อเอชไอวี สามารถดูแลสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    ตรวจ CD4 อย่างไร? เมื่อไหร่ควรตรวจ? คำตอบสำคัญสำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวี

    CD4 คืออะไร? ทำไมถึงสำคัญ

    CD4 หรือ CD4 T-lymphocytes คือ เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด ที-เฮลเปอร์ (T-helper cell) ที่ทำหน้าที่ บัญชาการ ระบบภูมิคุ้มกัน เมื่อร่างกายพบเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอม เซลล์ CD4 จะหลั่งสัญญาณ (ไซโตไคน์) เพื่อ กระตุ้น ประสานงาน และกำกับ การทำงานของทหารตัวอื่น ๆ เช่น ที-เซลล์ชนิดทำลาย (CD8), บี-เซลล์ที่ผลิตแอนติบอดี และมาโครฟาจให้กำจัดเชื้อได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น จำนวน และคุณภาพของ CD4 จึงสะท้อน ศักยภาพการป้องกันโรค ของทั้งระบบภูมิคุ้มกัน

    ในผู้ติดเชื้อเอชไอวี (HIV) ไวรัสจะจับกับตัวรับบนผิวเซลล์ CD4 แล้วเข้าสู่เซลล์เพื่อเพิ่มจำนวน ส่งผลให้ เซลล์ CD4 ถูกทำลายเรื่อย ๆ หากไม่ได้รับการรักษา จำนวน CD4 จะค่อย ๆ ลดต่ำลงจนภูมิคุ้มกันอ่อนแอ และเสี่ยงต่อ การติดเชื้อฉวยโอกาส (opportunistic infections) เช่น วัณโรค ปอดบวมจากเชื้อฉวยโอกาส เชื้อราในสมอง/เยื่อหุ้มสมอง หรือมะเร็งบางชนิด เมื่อ CD4 < 200 เซลล์/ไมโครลิตร (cells/µL) โดยทั่วไปจะจัดอยู่ในเกณฑ์โรคเอดส์ (AIDS) เพราะความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนสูงมาก

    ทำไมต้องตรวจ CD4?

    แม้แนวทางปัจจุบันแนะนำให้ เริ่มยาต้านไวรัส (ART) ทันทีหลังวินิจฉัย โดยไม่รอค่า CD4 แต่การตรวจ CD4 ยังสำคัญด้วยเหตุผลต่อไปนี้

    • ประเมินความแข็งแรงของภูมิคุ้มกันปัจจุบัน ค่าจำนวน CD4 (absolute CD4 count, หน่วย cells/µL) บอกระดับการป้องกันของร่างกาย ณ ช่วงเวลานั้น ๆ หากค่าต่ำมาก แพทย์จะเฝ้าระวังการติดเชื้อฉวยโอกาสอย่างใกล้ชิด และอาจพิจารณาให้ยาป้องกัน (prophylaxis) ต่อบางเชื้อ
    • ช่วยตัดสินใจด้านการรักษา และการป้องกันร่วม ถึงแม้จะเริ่ม ART ทันที แต่ค่า CD4 ตั้งต้นช่วยกำหนดแผนเฝ้าระวัง เช่น ความถี่ในการติดตามโรคติดต่อฉวยโอกาส วัคซีนที่ควรได้รับ และการให้คำแนะนำเชิงพฤติกรรมอย่างเข้มข้นในช่วงภูมิคุ้มกันยังต่ำ
    • ติดตามประสิทธิภาพของการรักษา เมื่อทานยาต้านไวรัสสม่ำเสมอ และ ไวรัสกดต่ำจนตรวจไม่พบ (undetectable) ค่า CD4 โดยมากจะค่อย ๆ ฟื้นตัว การตรวจ CD4 เป็นระยะช่วยดูแนวโน้มว่าภูมิคุ้มกันกำลังฟื้นดีหรือชะงัก และช่วยแพทย์ค้นหาปัจจัยแทรกซ้อนที่อาจกดภูมิ เช่น การติดเชื้ออื่น ยาบางชนิด ภาวะโภชนาการ หรือความเครียดเรื้อรัง
    • คาดการณ์ความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน CD4 ที่ต่ำยาวนานสัมพันธ์กับความเสี่ยงการติดเชื้อฉวยโอกาส และภาวะแทรกซ้อนอื่นมากขึ้น การรู้ค่าตัวเองทำให้ทั้งผู้ป่วย และทีมรักษาบริหารความเสี่ยงได้ถูกจุด

    ค่ามาตรฐาน และการตีความเบื้องต้น

    • คนทั่วไป: ราว 500–1,500 cells/µL (ช่วงปกติคร่าว ๆ)
    • ผู้ติดเชื้อเอชไอวี
      • >500 ภูมิคุ้มกันค่อนข้างแข็งแรง
      • 200–500 เริ่มเสี่ยงต่อบางการติดเชื้อ ต้องติดตามใกล้ชิด
      • <200 เสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อฉวยโอกาส จัดเป็นเกณฑ์เอดส์

    หมายเหตุ: นอกจากจำนวน CD4 แพทย์อาจดู เปอร์เซ็นต์ CD4 (%CD4) โดยเฉพาะในเด็ก หรือในกรณีที่จำนวนเม็ดเลือดเปลี่ยนแปลงด้วยปัจจัยอื่น

    ค่า CD4 ปกติ และการแปลผล

    ในคนทั่วไปที่มีสุขภาพดี ค่า CD4 มักอยู่ระหว่าง 500–1,500 cells/μL

    การแปลผลในผู้ติดเชื้อเอชไอวี

    • >500 cells/μL – ภูมิคุ้มกันแข็งแรง
    • 200–500 cells/μL – ภูมิคุ้มกันเริ่มลดลง เสี่ยงติดเชื้อบางชนิด
    • <200 cells/μL – เสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อฉวยโอกาส จัดเป็นเกณฑ์วินิจฉัยเอดส์ (AIDS)

    นอกจากค่าตัวเลขแล้ว แพทย์จะพิจารณาร่วมกับ Viral Load (ปริมาณไวรัสในเลือด) เพื่อประเมินภาพรวมของสุขภาพ

    เมื่อไหร่ควรตรวจ CD4?

    การนัดตรวจ CD4 ไม่ได้มีสูตรตายตัวสำหรับทุกคน เพราะ ความถี่จะขึ้นอยู่กับระยะของโรค ช่วงเวลาเริ่มหรือเปลี่ยนการรักษา และเสถียรภาพของผลเลือดโดยรวม (โดยเฉพาะ viral load) เป้าหมายคือให้แพทย์ และตัวคุณ เห็นแนวโน้ม ว่าภูมิคุ้มกันกำลังฟื้นตัวหรือมีสัญญาณน่าเป็นห่วงที่ต้องปรับแผน

    ก่อนเริ่มยาต้านไวรัส ART

    ก่อนเริ่มยา ควรตรวจ CD4 เพื่อเป็น ค่าตั้งต้น (baseline) ช่วยให้รู้ระดับภูมิคุ้มกันจริง ณ วันเริ่มรักษา และเป็นหลักอ้างอิงเทียบกับผลในอนาคต แม้แนวทางสมัยใหม่จะแนะนำให้เริ่ม ART ทันทีหลังวินิจฉัย โดยไม่ต้องรอค่า CD4 แต่ตัวเลขตั้งต้นยังมีประโยชน์มากในการวางแผนเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน และการให้วัคซีน/ยาป้องกันเชื้อฉวยโอกาสในรายที่ CD4 ต่ำมาก

    ระหว่างการรักษา (ช่วง 2 ปีแรก)

    ใน 1–2 ปีแรกหลังเริ่ม ART ร่างกายกำลังรีบูต ภูมิคุ้มกัน ค่า CD4 จึงควรถูกติดตาม ทุก 3–6 เดือน เพื่อดูว่าฟื้นตัวทันใจ และต่อเนื่อง ตามที่คาดหรือไม่ หากแนวโน้มไม่ขยับหรือกลับลดลง ทั้งที่ viral load ถูกกดดี แพทย์จะได้ค้นหาปัจจัยอื่นที่ไปรบกวน เช่น การติดเชื้อแฝง โภชนาการ การนอน หรือยาบางชนิด

    หลังค่าคงที่ และ Viral Load ตรวจไม่พบ

    เมื่อคุณกินยา สม่ำเสมอ จน viral load ตรวจไม่พบต่อเนื่อง และ CD4 ทรงตัวในระดับปลอดภัย การตรวจ CD4 อาจเว้นระยะยาวขึ้น เป็น ปีละครั้ง (หรือมากกว่านั้นตามดุลยพินิจแพทย์) เพื่อคงการเฝ้าระวังโดยไม่รบกวนชีวิตประจำวันเกินจำเป็น

    เมื่อมีอาการผิดปกติ

    หากมีสัญญาณบอกเหตุ เช่น น้ำหนักลดมากโดยไม่ทราบสาเหตุ ไข้เรื้อรัง เหงื่อออกกลางคืน ติดเชื้อบ่อย/หายช้า ต่อมน้ำเหลืองโตผิดปกติ ควรพบแพทย์ และ ตรวจ CD4 ทันที โดยแพทย์มักสั่งตรวจ viral load และโรคร่วมอื่น ๆ ไปพร้อมกันเพื่อหาสาเหตุ

    เคสพิเศษที่มักนัดตรวจเพิ่ม: เพิ่งเปลี่ยนสูตรยา/หยุดยาชั่วคราว มีการติดเชื้อฉุกเฉิน หรือต้องวางแผนตั้งครรภ์—แพทย์อาจปรับความถี่ชั่วคราวให้เหมาะกับสถานการณ์

    การตรวจ CD4 ทำอย่างไร

    การตรวจ CD4 ทำอย่างไร?

    การตรวจ CD4 เป็นการตรวจเลือดมาตรฐาน ทำได้ที่โรงพยาบาลหรือห้องปฏิบัติการ โดยใช้เทคโนโลยี Flow Cytometry เพื่อนับ และ ระบุชนิด เซลล์เม็ดเลือดขาวอย่างแม่นยำ

    ขั้นตอนทั่วไป

    • เจาะเลือดจากหลอดเลือดดำ เก็บตัวอย่างปริมาณเล็กน้อย
    • วิเคราะห์ด้วยเครื่อง Flow Cytometer แยกชนิดเม็ดเลือด และนับจำนวน CD4 ต่อไมโครลิตร (cells/μL)
    • รายงานผล เป็นจำนวน CD4 และบางแห่งออกรายงาน %CD4 กับ อัตราส่วน CD4/CD8 เพื่อช่วยตีความภาพรวมของภูมิคุ้มกัน

    ระยะเวลารอผล มักอยู่ที่ไม่กี่ชั่วโมงถึง 1–2 วัน ขึ้นกับระบบของแต่ละสถานพยาบาล

    ข้อควรรู้ก่อนตรวจ

    • ไม่จำเป็นต้องงดอาหาร/น้ำ การกินดื่มตามปกติไม่ทำให้ผลเสียไป
    • ควรตรวจในช่วงที่ร่างกาย ไม่มีไข้สูง/อักเสบเฉียบพลัน เพราะ CD4 อาจเหวี่ยง ชั่วคราว
    • หากเพิ่ง นอนดึกมาก ออกกำลังกายหนัก คาเฟอีนจัด หรือเครียดมาก ๆ ค่าบางช่วงอาจ ต่ำกว่าปกติเล็กน้อย แนะนำให้รักษาพฤติกรรมการนอนและเวลาตรวจให้สม่ำเสมอ เพื่อเทียบแนวโน้มได้แม่นยำ
    • ถ้าเปลี่ยนห้องแล็บหรือเวลาตรวจบ่อย ๆ อาจทำให้ แนวโน้มเปรียบเทียบยาก ควรยึดที่เดิม/เวลาคล้ายกันเมื่อทำได้

    ปัจจัยที่มีผลต่อค่า CD4 (ทำให้ขึ้น-ลงชั่วคราว)

    ค่า CD4 ไม่ใช่ เทอร์โมมิเตอร์ของเอชไอวี เพียงอย่างเดียว ปัจจัยต่อไปนี้ทำให้ตัวเลขเปลี่ยนได้ชั่วคราว จึงต้องดูแนวโน้มหลายครั้ง มากกว่าผลครั้งเดียว

    • การติดเชื้ออื่น ๆ/การอักเสบ (เช่น ไข้หวัดใหญ่ วัณโรค)
    • ความเครียดเฉียบพลัน หรือ นอนหลับไม่พอ หลายคืนติดกัน
    • ภาวะโภชนาการไม่ดี/น้ำหนักลดเร็ว
    • ยา และสารบางชนิด (เช่น สเตียรอยด์ เคมีบำบัด ยาบางกลุ่มที่มีผลต่อเม็ดเลือด)
    • เวลาในวัน และ การออกกำลังกายหนัก ก่อนเจาะเลือด

    เพราะเหตุนี้ แพทย์จึงมักตีความ CD4 คู่กับ viral load และบริบททางคลินิก ไม่ใช้ตัวเลขโดด ๆ

    การดูแลตัวเองให้ค่า CD4 ฟื้นตัว

    หัวใจคือ กดไวรัสให้ต่ำจนตรวจไม่พบ และทำให้ร่างกายมีสภาพพร้อมสร้างภูมิ ได้ดีที่สุด

    • กินยาต้านไวรัสให้ตรงเวลา และสม่ำเสมอ (การยึดมั่นตามแผนการรักษา = กุญแจหลัก)
    • รับประทานอาหารครบหมู่ เน้นโปรตีนคุณภาพ ผักผลไม้ และไขมันดี ลดแอลกอฮอล์/บุหรี่
    • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ตามสมควรกับสภาพร่างกาย ช่วยทั้งภูมิคุ้มกันและสุขภาพจิต
    • นอนหลับเพียงพอ และลดความเครียด (การนอนที่ดีทำให้ภูมิคุ้มกันทำงานเป็นจังหวะ)
    • ตรวจสุขภาพตามนัด รวมถึงคัดกรอง/ฉีดวัคซีนที่เหมาะสม และรักษาโรคร่วมให้ดี (เช่น ไวรัสตับอักเสบ วัณโรค)
    • หาก CD4 ต่ำมาก แพทย์อาจพิจารณา ยาป้องกันเชื้อฉวยโอกาส ชั่วคราว—อย่าซื้อใช้เอง ควรอยู่ภายใต้คำแนะนำแพทย์

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    การตรวจ CD4 เป็นหนึ่งในเครื่องมือหลักในการดูแลผู้ติดเชื้อเอชไอวี เพราะช่วยให้แพทย์ประเมินความแข็งแรงของภูมิคุ้มกัน วางแผนการรักษา และคาดการณ์ความเสี่ยงของโรคแทรกซ้อนได้อย่างแม่นยำ การตรวจสม่ำเสมอร่วมกับการใช้ยาต้านไวรัสตรงเวลา คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ติดเชื้อมีคุณภาพชีวิตที่ดี และยืนยาว

    เอกสารอ้างอิง

    • World Health Organization (WHO). HIV – Basic facts & monitoring. ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับ HIV และการใช้ค่า CD4 ในการประเมินระบบภูมิคุ้มกัน. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int/health-topics/hiv-aids
    • World Health Organization (WHO). Viral load and CD4 testing – Implementation brief. แนวทางการตรวจ Viral Load และ CD4 สำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวี. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://apps.who.int/iris/handle/10665/255891
    • UNAIDS. Global HIV & AIDS statistics — Fact sheet. สถิติและภาพรวมสถานการณ์เอชไอวีทั่วโลก พร้อมเป้าหมาย 95-95-95. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet
    • สมาคมโรคเอดส์แห่งประเทศไทย. แนวทางแห่งชาติการดูแลรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ พ.ศ. 2564–2565. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.thaiaidssociety.org/wp-content/uploads/2022/10/HIV-AIDS-Guideline-2564_2565.pdf
    • กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลและคู่มือเกี่ยวกับเอชไอวีและการตรวจติดตามการรักษา. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.ddc.moph.go.th/das/
  • ใช้ PrEP หรือ PEP ยังไงให้ถูกเวลา?

    ใช้ PrEP หรือ PEP ยังไงให้ถูกเวลา?

    ในยุคที่การติดเชื้อเอชไอวี ไม่ได้หมายถึงสิ้นหวัง การใช้ยาเพื่อป้องกันก่อน และหลังความเสี่ยง—PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) และ PEP (Post-Exposure Prophylaxis)—ถือเป็นก้าวสำคัญของการควบคุมการระบาดอย่างยั่งยืน การใช้งานอย่างถูกเวลา คือ หัวใจที่ทำให้ยาทั้งสองนี้มีประสิทธิภาพสูงสุด

    ใช้ PrEP หรือ PEP ยังไงให้ถูกเวลา?

    PrEP คืออะไร? เมื่อไหร่ควรใช้

    PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) คือ แนวทางการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี โดยการรับประทานยาต้านไวรัสก่อนมีความเสี่ยงในการสัมผัสเชื้อ ยานี้ออกฤทธิ์ในการป้องกันไม่ให้เชื้อเอชไอวี เข้าสู่เซลล์ของร่างกายได้ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่ยังไม่ติดเชื้อแต่มีพฤติกรรมเสี่ยงสูง

    ประเภทของ PrEP

    1. Daily PrEP (กินทุกวัน) เป็นวิธีที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางที่สุด โดยใช้ตัวยา

    • Tenofovir disoproxil fumarate (TDF) + Emtricitabine (FTC)
    • Tenofovir alafenamide (TAF) + FTC (สูตรใหม่ ใช้ในบางกรณี)

    ข้อดี

    • ป้องกันได้ถึง 99% เมื่อทานต่อเนื่องทุกวัน
    • เหมาะกับผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยงสม่ำเสมอ
    • มีความมั่นคงด้านระดับยาในร่างกาย

    ข้อควรระวัง

    • ต้องทานทุกวันอย่างเคร่งครัด ไม่ควรลืม
    • ต้องตรวจติดตามสุขภาพไต และตรวจเชื้อเอชไอวี ทุก 3 เดือน

    วิธีใช้ Daily PrEP

    • ทานทุกวัน เวลาเดียวกัน
    • ควรเริ่มทาน อย่างน้อย 7 วันก่อน การมีเพศสัมพันธ์ (สำหรับ MSM และ Trans Women)
    • ตรวจติดตามเชื้อเอชไอวี ทุก 3 เดือน

    ตรวจสุขภาพไต และตับ รวมถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น

    2. On-Demand PrEP (สูตร 2-1-1) เหมาะกับผู้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ชาย (MSM) ที่สามารถวางแผนเพศสัมพันธ์ได้ล่วงหน้า

    วิธีใช้สูตร 2-1-1

    • 2 เม็ด ก่อนมีเพศสัมพันธ์ 2–24 ชั่วโมง
    • 1 เม็ด หลัง 24 ชั่วโมง (วันถัดมา)
    • 1 เม็ด อีกครั้งใน 48 ชั่วโมงหลังเริ่ม (รวม 4 เม็ดต่อครั้ง)

    ข้อดี

    • ลดภาระการกินยาทุกวัน
    • ให้ประสิทธิภาพ ≈ 97–99% เมื่อใช้ถูกวิธี

    ข้อควรระวัง

    • ใช้ได้เฉพาะใน MSM เท่านั้น (ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอในกลุ่มหญิง/ชายต่างเพศ)
    • ไม่แนะนำสำหรับผู้มีเพศสัมพันธ์โดยไม่คาดการณ์ได้ล่วงหน้า


    วิธีใช้ On-Demand PrEP

    • เริ่มทาน 2 เม็ด ก่อนมีเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 2–24 ชั่วโมง
    • ต่อด้วยอีก 1 เม็ด ในวันรุ่งขึ้น และอีก 1 เม็ด ในวันถัดไป
    • ต้องทานอย่างต่อเนื่องจนครบตามรอบ หากมีเพศสัมพันธ์ต่อเนื่องควรทานวันละ 1 เม็ดไปเรื่อย ๆ จนไม่มีเพศสัมพันธ์แล้ว 2 วัน

    ทำไมต้องใช้ PrEP ให้ตรงเวลา

    • ประสิทธิภาพสูงสุด
      • Daily PrEP ลดความเสี่ยงการติดเชื้อเอชไอวี ได้สูงถึง 99%
      • On-Demand PrEP มีประสิทธิภาพใกล้เคียงกันใน MSM
    • ลดความเสี่ยงการดื้อยา หากรับประทานไม่สม่ำเสมอ อาจเกิดการกลายพันธุ์ของเชื้อในร่างกายหากติดเชื้อโดยไม่รู้ตัว และนำไปสู่ภาวะดื้อยา
    • สร้างความมั่นใจ การใช้ PrEP อย่างถูกวิธี ช่วยลดความวิตกกังวลในการมีเพศสัมพันธ์

    ใครควรพิจารณาใช้ PrEP?

    • ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) กลุ่มนี้มีอัตราความชุกของเชื้อเอชไอวีสูงกว่าเฉลี่ย เนื่องจากเนื้อเยื่อบริเวณทวารหนักบอบบาง ทำให้มีโอกาสติดเชื้อได้ง่ายขึ้นหากไม่ได้ป้องกัน
    • ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน และไม่ใช้ถุงยางอนามัยอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะผู้ที่มีคู่นอนที่ไม่ทราบสถานะ เอชไอวี หรือมีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ปฏิเสธการตรวจเลือด
    • คู่รักที่ฝ่ายหนึ่งติดเชื้อเอชไอวี แม้ว่าฝ่ายที่มีเชื้อจะกินยาต้านไวรัส และมี viral load ต่ำ แต่การใช้ PrEP ก็ช่วยเสริมความปลอดภัยเพิ่มเติมให้กับอีกฝ่าย
    • ผู้ใช้สารเสพติดชนิดฉีด โดยเฉพาะผู้ที่ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ร่วมกับผู้อื่น เพิ่มความเสี่ยงในการรับเชื้อผ่านทางเลือด
    • ผู้มีเพศสัมพันธ์เพื่อแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ (เช่น เซ็กซ์เวิร์กเกอร์) อาจเผชิญสถานการณ์ที่ไม่สามารถควบคุมการใช้ถุงยางได้ทุกครั้ง
    • ผู้ที่เคยรับยา PEP มาก่อน การเคยใช้ PEP อาจบ่งชี้ว่าบุคคลนั้นมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี ซ้ำ ควรเปลี่ยนมาใช้ PrEP แบบต่อเนื่องเพื่อป้องกันระยะยาว

    PEP คืออะไร? ใช้อย่างไรให้ทันเวลา

    PEP (Post-Exposure Prophylaxis) คือการใช้ยาต้านไวรัส (Antiretroviral Therapy หรือ ART) หลังจาก ที่บุคคลเผชิญความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวี โดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น ถุงยางอนามัยแตก มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือโดนเข็มที่มีเลือดปนเปื้อนทิ่ม

    เป้าหมายของ PEP

    PEP ไม่ใช่ยากินประจำ แต่เป็นมาตรการฉุกเฉิน ที่ใช้ หลังเหตุการณ์เสี่ยงเกิดขึ้นแล้ว โดยมีเป้าหมายเพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อเอชไอวี ตั้งหลัก และแพร่กระจายในร่างกาย

    ยิ่งเริ่มใช้เร็ว ยิ่งมีโอกาสป้องกันได้สูง – ภายใน 72 ชั่วโมง (3 วัน) คือขีดจำกัดสูงสุดที่ใช้ได้ผล

    ยา PEP ใช้สูตรไหน?

    โดยทั่วไป PEP จะใช้ยาต้านไวรัสเอชไอวี 2–3 ชนิด รวมกัน เช่น

    • Tenofovir disoproxil fumarate (TDF) + Emtricitabine (FTC)
    • ร่วมกับ Raltegravir (RAL) หรือ Dolutegravir (DTG)

    สูตรนี้จะใช้ติดต่อกัน 28 วัน ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น

    วิธีใช้ PEP อย่างถูกต้อง

    • เริ่มใช้ ภายใน 72 ชั่วโมง
      • ควรเริ่มเร็วที่สุด — ไม่เกิน 72 ชั่วโมงหลังเหตุการณ์
      • หากเลยช่วงเวลานี้ไปแล้ว PEP จะ ไม่มีประสิทธิภาพ
    • กินยาอย่างเคร่งครัด
      • ต้องรับประทานยาทุกวัน ติดต่อกันเป็นเวลา 28 วันเต็ม
      • ห้ามลืม ห้ามหยุดเองกลางคัน — เพื่อให้ได้ผลลัพธ์สูงสุด
    • ตรวจติดตามหลังจบคอร์ส ตรวจหาเชื้อเอชไอวี และติดตามสุขภาพหลังหยุดยาในช่วง
      • 4–6 สัปดาห์
      • 12 สัปดาห์ (3 เดือน) เพื่อยืนยันผล
    • แจ้งแพทย์หากมีผลข้างเคียง
      • อาจเกิดอาการคลื่นไส้ อ่อนเพลีย หรือท้องเสีย
      • หากเกิดผลข้างเคียงมาก ควรปรึกษาแพทย์ทันทีเพื่อปรับแผนการดูแล

    ใครควรพิจารณาใช้ PrEP?

    • ผู้ที่มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง เช่น มีเพศสัมพันธ์กับคนที่ไม่รู้สถานะเอชไอวี หรือมีพฤติกรรมเสี่ยง
    • ถุงยางอนามัยแตกหรือหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ และไม่สามารถแน่ใจได้ว่าคู่มีเชื้อหรือไม่
    • ผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด ที่ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ร่วมกับผู้อื่น
    • บุคลากรทางการแพทย์ ที่สัมผัสเลือดหรือเข็มที่อาจมีเชื้อเอชไอวี โดยไม่ได้ป้องกัน
    • ผู้ที่ถูกล่วงละเมิดทางเพศ ซึ่งไม่สามารถป้องกันตัวเองหรือใช้ถุงยางได้ทันเวลา
    • คู่รักของผู้ติดเชื้อเอชไอวีที่ยังไม่ควบคุม viral load หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ PrEP หรือไม่ได้วางแผนล่วงหน้า
    ความต่างระหว่าง PrEP และ PEP

    ความต่างระหว่าง PrEP และ PEP

    จุดเปรียบเทียบPrEP (ก่อนเสี่ยง)PEP (หลังเสี่ยง)
    เวลาใช้ก่อนความเสี่ยง เช่น ก่อนมีเพศ (Daily/On‑Demand)ภายใน 72 ชั่วโมงหลังเสี่ยง
    ระยะเวลาตามพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ตลอดเวลาเสี่ยง28 วัน ต่อเนื่อง
    เหมาะกับคนผู้มีพฤติกรรมเสี่ยงซ้ำ เช่น MSM, คนใช้เข็มร่วมผู้ที่ประสบเหตุการณ์เสี่ยงครั้งเดียว
    ตรวจติดตามทุก 3 เดือนตรวจหลังจบคอร์ส 4–6 และ 12 สัปดาห์
    ประสิทธิภาพสูงสุด 99% เมื่อใช้ประจำลดความเสี่ยง >80% เมื่อเริ่มเร็ว และครบคอร์ส

    คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับความต่างระหว่าง PrEP และ PEP 

    Q1: เริ่มใช้ PrEP ยังไง?

    A: ก่อนเริ่ม PrEP ผู้ใช้ต้องตรวจเลือดหาเชื้อเอชไอวี และประเมินสุขภาพทั่วไป รวมถึงการทำงานของตับ และไต หากผลตรวจเป็นลบ สามารถเริ่ม PrEP ได้ทันทีตามคำแนะนำของแพทย์ โดยเลือกระหว่าง Daily PrEP (ทุกวัน) หรือ On‑Demand PrEP (2‑1‑1) ตามพฤติกรรมความเสี่ยง

    Q2: ลืมกินยา PrEP วันเดียว ต้องทำยังไง?

    A: หากคุณลืมกิน PrEP วันเดียว ควรกินทันทีที่นึกได้ และกลับมากินในเวลาเดิมวันถัดไป โดยไม่ต้องเพิ่มขนาดยา หากลืมหลายวัน ควรปรึกษาแพทย์ เพราะยาอาจไม่ป้องกันได้เต็มที่จนกว่าจะสะสมระดับในเลือดกลับมา (ใช้เวลาประมาณ 2–3 วัน)

    Q3: PEP มีผลข้างเคียงรุนแรงไหม?

    A: ยา PEP อาจมีผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อ่อนเพลีย ปวดหัว หรือเบื่ออาหาร ซึ่งโดยทั่วไปมักเป็นเพียงชั่วคราว และหายไปใน 1–2 สัปดาห์ ไม่ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันในระยะยาว หากอาการรุนแรง ควรแจ้งแพทย์

    Q4: ใช้ PrEP แล้วตรวจหาเชื้อเอชไอวียังไง?

    A: หากใช้ PrEP อย่างต่อเนื่อง ต้องตรวจหาเชื้อเอชไอวี ทุก 3 เดือน เพื่อให้มั่นใจว่ายังไม่มีการติดเชื้อ และเพื่อติดตามการทำงานของไต ตับ รวมถึงตรวจหาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควบคู่กันด้วยทุกครั้ง

    Q5: เมื่อไรควรเปลี่ยนจาก PEP ไป PrEP?

    A: หากคุณเพิ่งใช้ PEP เพราะมีความเสี่ยง เช่น ถุงยางแตก หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน และพบว่าตัวเองยังมีพฤติกรรมเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง แนะนำให้เปลี่ยนมาใช้ Daily PrEP ต่อทันทีหลังจบคอร์ส PEP เพื่อให้การป้องกันเป็นไปอย่างต่อเนื่อง

    Q6: PEP และ PrEP ต่างกันยังไงในเรื่องเวลา?

    A: PrEP ต้องเริ่มใช้ก่อน มีความเสี่ยง ส่วน PEP ต้องเริ่มใช้หลัง เผชิญความเสี่ยงภายใน 72 ชั่วโมง นี่คือจุดแตกต่างสำคัญที่หลายคนสับสน การเข้าใจให้ชัดเจนจะช่วยให้เลือกใช้ยาป้องกันได้อย่างถูกต้อง และมีประสิทธิภาพ

    Q7: PEP ใช้ได้บ่อยแค่ไหน?

    A: PEP ไม่ควรใช้บ่อย เนื่องจากมีผลข้างเคียงมากกว่าการใช้ PrEP และไม่ได้ออกแบบมาเพื่อการใช้เป็นประจำ หากพบว่าตัวเองต้องใช้ PEP บ่อยครั้ง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อเปลี่ยนมาใช้ PrEP ซึ่งมีความเหมาะสมกว่าในระยะยาว

    Q8: PrEP แบบฉีดสามารถใช้แทน PEP ได้หรือไม่?

    A: ไม่สามารถใช้แทนกันได้ PrEP แบบฉีดเป็นการป้องกันล่วงหน้าสำหรับผู้ที่ยังไม่ติดเชื้อ และมีพฤติกรรมเสี่ยงต่อเนื่อง ส่วน PEP เป็นยาฉุกเฉินหลังเกิดเหตุการณ์ที่อาจเสี่ยงติดเชื้อ

    Q9: PrEP และ PEP มีข้อจำกัดเรื่องเพศหรือไม่?

    A: ไม่มีข้อจำกัด ไม่ว่าจะเป็นชาย หญิง คนข้ามเพศ หรือเพศใดก็ตาม สามารถใช้ PrEP หรือ PEP ได้หากอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม ประเภท PrEP แบบ 2‑1‑1 ยังเหมาะเฉพาะกับ MSM เท่านั้น

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    PrEP และ PEP เป็นเครื่องมือทางการแพทย์ที่มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี หากเลือกใช้ให้ถูกวิธี และตรงเวลา จะช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมีนัยสำคัญ การใช้ Daily PrEP เหมาะสำหรับผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่ On-Demand PrEP เหมาะกับกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) ที่สามารถวางแผนล่วงหน้าได้ ส่วน PEP เป็นตัวช่วยหลังการเผชิญเหตุฉุกเฉิน โดยต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงเท่านั้น ความเข้าใจ และการเลือกใช้ยาอย่างเหมาะสมจึงเป็นกุญแจสำคัญในการดูแลสุขภาพทางเพศอย่างปลอดภัย และยั่งยืน.

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). PrEP. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก:
      https://www.cdc.gov/hiv/basics/prep.html
    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). PEP (Post-Exposure Prophylaxis). [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.cdc.gov/hiv/basics/pep.html
    • World Health Organization (WHO). Guidelines on HIV Prevention, Testing, Treatment, Service Delivery and Monitoring. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.who.int/publications/i/item/9789240051593
    • HIVinfo. The Basics of Pre-Exposure Prophylaxis (PrEP). [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก:
      https://hivinfo.nih.gov/understanding-hiv/fact-sheets/pre-exposure-prophylaxis-prep
    • กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการให้บริการยาป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อเอชไอวี (PrEP). [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1149320210104054701.pdf
  • Viral Load ต่ำแค่ไหน ถึงจะไม่แพร่เชื้อได้?

    Viral Load ต่ำแค่ไหน ถึงจะไม่แพร่เชื้อได้?

    ในยุคที่ความรู้ด้านการรักษาเอชไอวี (HIV)พัฒนาอย่างก้าวกระโดดคำว่า Viral Load จะกลายเป็นสิ่งสำคัญที่กำหนดทั้งสุขภาพของการบริโภค และการแพร่เชื้อสู่ผู้อื่น หลายคนอาจได้ยินแนวคิด U=U หรือตรวจวินิจฉัย = ไม่แพร่เชื้อเชื้อจุลินทรีย์ที่สามารถตรวจสอบ Viral Load ได้ที่ต่ำแค่ไหนถึงจะปลอดภัยจริง?

    การทำความเข้าใจว่าปริมาณของไวรัสต่ำในระดับปานกลางถึงเชื้อแพร่ได้เป็นเกณฑ์มาตรฐานตามเกณฑ์ทางการแพทย์พร้อมคำอธิบายจำนวนมากที่สามารถพบได้ที่ไวรัสจึงถือว่าสามารถถ่ายทอดเชื้อได้ถึงความสัมพันธ์ได้องค์ประกอบที่ความเข้มข้นของเชื้อเอชไอวีเตาอบปฏิบัติระดับ Viral Load ให้อยู่ในจุดวิจารณ์ทั้งต่อตนเอง และคนรอบข้าง

    Viral Load ต่ำแค่ไหน ถึงจะไม่แพร่เชื้อได้?

    Viral Load คืออะไร?

    ปริมาณของไวรัส คือ ค่าปริมาณไวรัสในเลือดที่วัดได้จากการค้นหาทางใดบ้างในผู้ที่ติดเชื้อเอชไอวีค่านี้จะบอกได้ว่าร่างกายมีไวรัสไอวีมากหรือน้อยเพียงใด

    ค่าตรวจสอบการตรวจวัด Viral Load มีหน่วยเป็นสำเนา/มล ซึ่งหมายถึงจำนวนขิงของไวรัสต่อร่างกายของเลือดเริ่มต้นเมื่อยาต้านไวรัสค่า Viral Load จะมักจะส่งผลต่อเนื่องโดยตรงกับการแพร่กระจายของเชื้อ และโรคด้วยโรคเกาต์ของร่างกาย

    Viral Load ต่ำแค่ไหน ถึงจะไม่แพร่เชื้อได้?

    คำว่า Viral Load ต่ำในส่วนต่างๆ ของส่วนต่างๆ ของเอชไอวีบางครั้งอาจหมายถึง การมีไวรัสน้อยๆ เท่านั้น แต่หมายถึงระดับที่ต่ำจนสามารถตรวจพบได้ด้วยเครื่องมือมาตรฐานของบางครั้งซึ่งระดับนี้เรียกว่า ตรวจไม่พบ หรือตรวจตรวจพบ

    ตามหลักการขององค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ควบคุมโรคของสหรัฐอเมริกา (CDC) ระดับ Viral Load ที่ถือว่าเป็นเรื่องปกติแพร่เชื้อได้คือประมาณ 200 สำเนา/มล. และความเข้มข้นของประเทศต่างๆ องค์ประกอบที่ตรวจอาจสามารถตรวจพบไวรัสได้ตั้งแต่ระดับ 50 สำเนา/มล. หรือสูงกว่า 20 สำเนา/มล. ดังนั้นผลการตรวจสอบของ Viral Load ระดับปานกลาง และผู้ป่วยยังคงรับประทานยาต้านไวรัสART ถือว่าเข้าระดับสูงของแนวคิด U=U (Undetectable = Untransmittable)

    อย่างไรก็ดี การจะคงสถานะ Viral Load ต่ำได้นั้น ต้องอาศัยการดูแลต่อเนื่อง เช่น

    • กินยาต้านไวรัส ART ให้ตรงเวลา
    • อย่าหยุดยาเองโดยพลการ
    • ตรวจสอบ และติดตาม Viral Load อย่างสม่ำเสมอ
    • การให้ยาต้านไวรัสในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการของ Viral Load ให้ผู้ป่วย ตรวจดูอาการ และสามารถใช้ชีวิตเพื่อตรวจสอบความสัมพันธ์ได้อย่างปลอดภัยโดยไม่แพร่ให้คู่นอน

    ดังนั้นคำตอบของคำถามเช่น Viral Load แค่ไหน? คือที่ตั้งต่ำจนเครื่องมือแพทย์สามารถตรวจพบได้ และต้องตรวจตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง และยาวนานจะไม่มีการกล่าวถึงในการถ่ายทอดเอชไอวีความสัมพันธ์

    ยาไวรัสส่งผลต่อ Viral Load อย่างไร?

    สาเหตุของต้านไวรัส (Antiretroviral Therapy: ART) อย่างต่อเนื่อง และถูกต้องจะช่วยกดระดับ Viral Load ให้ต่ำลงในกลุ่มเป้าหมายของการรักษาคือทำให้ระดับไวรัสต่ำจนตรวจไม่พบ(Undetectable)

    ภายในเวลา 1–6 เดือนหลังเริ่ม ART อย่างเคร่งครัดค่า Viral Load ภายในร่างกายที่เครื่องมือแพทย์สามารถควบคุมได้ซึ่งถือเป็นสัญญาณบวกต่อสุขภาพของอวัยวะ และร่างกายคู่นอน

    ตรวจไม่พบ (Undetectable) วิธีการอะไร?

    คำตรวจไม่พบ หรือตรวจไม่พบในทางการแพทย์หมายถึงระดับ Viral Load ที่ต่ำกว่าที่กล่าวมาสามารถตรวจพบได้ต่ำกว่า 20 หรือ 50 สำเนา/มล. เครื่องมือที่ใช้

    สาเหตุของไวรัสหมดไปจากร่างกาย แต่หมายถึงไวรัสมีข้อสังเกตจนสามารถตรวจวัดได้มาตรฐาน และที่สำคัญคือสามารถแพร่กระจายเชื้อให้ผู้อื่นได้ผ่านความเชื่อถือ

    ข้อเท็จจริง VS ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับ Viral Load และ U=U

    ความเชื่อผิดความจริง
    มีเชื้ออยู่ก็ต้องแพร่ได้เสมอไม่จริง หากตรวจไม่เจอ (Undetectable) ก็ไม่สามารถแพร่เชื้อได้
    ต้องใช้ถุงยางทุกครั้งแม้ Viral Load ต่ำถ้าผลตรวจ Undetectable อย่างต่อเนื่อง ก็ปลอดภัยแม้ไม่ใช้ถุงยาง (แต่ถุงยางช่วยป้องกัน STI อื่นๆ ได้)
    ตรวจไม่เจอแปลว่าหายขาดยังไม่ใช่การหายขาด ไวรัสยังอยู่ในร่างกายในระดับต่ำมาก
    ไม่ต้องตรวจ Viral Load ถ้ารู้สึกสบายดีต้องตรวจตามกำหนดเพื่อยืนยันว่า Viral Load ยังต่ำต่อเนื่อง
    คำแนะนำสำหรับผู้มีเชื้อเอชไอวี เกี่ยวกับ Viral Load

    คำแนะนำสำหรับผู้มีเชื้อเอชไอวี เกี่ยวกับ Viral Load

    Viral Load เป็นสิ่งสำคัญเพราะเป็นหัวใจในการควบคุมโรค และการแพร่กระจายของเชื้อให้ผู้อื่นที่มีคุณสมบัติคุณภาพชีวิตที่ดี และการรักษารายละเอียดของแต่ละข้อได้แก่

    กินยาต้านไวรัส ART ตรงเวลาไม่หยุดยาโดยพลการ

    ART (Antiretroviral Therapy) คือยาต้านไวรัสที่ดูแลปริมาณไวรัสเอชไอวีให้ลดลงจนสามารถตรวจพบได้ในส่วนของไอเอชวี ตรวจพบทานยาเป็นระยะตรงเวลา และเวลาไม่หยุดยาโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์ ปริมาณไวรัสในเลือดลดลงจนถึงระดับที่ตรวจพบไม่ได้หรือตรวจไม่พบ

    • หากหยุดยาหรือขาดยาแม้เพียงไม่กี่วัน อาจทำให้ไวรัสกลับมาเพิ่มจำนวน (Viral Rebound) และอาจดื้อยา
    • การรักษาต่อเนื่องช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคฉวยโอกาส
    • ช่วยให้ร่างกายฟื้นฟูภูมิคุ้มกันกลับมาใกล้เคียงปกติ

    คำแนะนำ: ตั้งเวลาเตือน ทานยาให้ตรงเวลา และหากมีผลข้างเคียง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับการรักษา แต่อย่าหยุดยาเอง

    ตรวจติดตาม Viral Load ทุก 3–6 เดือน

    การตรวจ Viral Load คือ การวัดปริมาณไวรัสในเลือด ซึ่งเป็นเครื่องมือหลักในการประเมินประสิทธิภาพของการรักษาเอชไอวี

    • หากผลตรวจแสดงว่า Viral Load ตรวจไม่พบ (น้อยกว่า 200 copies/mL หรือแม้แต่ต่ำกว่า 50 copies/mL ขึ้นกับมาตรฐานแต่ละที่) แสดงว่าการรักษาได้ผลดี
    • ติดตามการปฏิบัติทุก 3–6 สัปดาห์ต่อเดือนที่แพทย์สามารถประเมิน และปรับการรักษาหากจำเป็น

    คำแนะนำ: อย่าละเลยการนัดตรวจติดตาม แม้จะรู้สึกว่าร่างกายแข็งแรงก็ตาม

    แจ้งข้อมูลกับคู่นอนอย่างตรงไปตรงมา พร้อมให้ความรู้เรื่อง U=U

    การพูดคุยอย่างเปิดใจกับคู่นอนเรื่องสถานะเอชไอวี เป็นสิ่งสำคัญต่อความสัมพันธ์ และการป้องกันการแพร่เชื้อ

    • หาก Viral Load ของคุณมีลักษณะที่ตรวจไม่พบต่อเนื่องในการวินิจฉัย U=U (Undetectable = Untransmittable) อุณหภูมิของร่างกายไวรัสในเลือดต่ำจนตรวจไม่พบ และสามารถถ่ายทอดสัญญาณของเชื้อได้
    • การสื่อสารด้วยข้อมูลที่เป็นลักษณะเฉพาะของความสับสน และความเครียดระหว่างคุณกับคู่นอน

    คำแนะนำ: สามารถใช้เอกสาร แหล่งข้อมูล หรือให้คู่นอนปรึกษาแพทย์หรือหน่วยงานสนับสนุนเพื่อความมั่นใจ

    หากเพิ่งเริ่มยาต้านไวรัส ART ควรงดเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน จนกว่าจะได้ผลตรวจ Viral Load ว่า ตรวจไม่เจอ ต่อเนื่อง

    เมื่อเริ่มทานยาต้านไวรัส ART ใหม่ๆ ร่างกายยังต้องใช้เวลาในการควบคุมไวรัส

    • โดยทั่วไปต้องใช้เวลา ประมาณ 3–6 เดือน หลังเริ่ม ART ถึงจะสามารถลด Viral Load จนถึงระดับ Undetectable
    • ระหว่างนี้ ควร งดการมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ
    • หากมีเพศสัมพันธ์ ควรใช้ ถุงยางอนามัย ทุกครั้ง และ/หรือให้คู่นอนรับยา PrEP เป็นการเสริมการป้องกัน

    คำแนะนำ: ขอผลตรวจ Viral Load จากแพทย์เพื่อประเมินว่าอยู่ในระดับที่ “ตรวจไม่เจอ” อย่างต่อเนื่องหรือยัง ก่อนจะตัดสินใจเรื่องเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    ในปัจจุบันแนวคิด คือ Viral Load ต่ำตรวจวินิจฉัยไม่แพร่เชื้อเป็นข้อเท็จจริงที่คาดว่าจะได้จากวงการแพทย์ทั่วโลก ต่อเนื่อง และต่อเนื่องสามารถกดระดับไวรัสในเลือดของพื้นที่เอชไอวีให้โปรตีนที่ต่ำมากจนสามารถตรวจพบเครื่องมือทางวิถีนี้เรียกว่า Undetectable หรือตรวจดู และเมื่อถึงระดับที่ทราบถึงเชื้อถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีชื่อเสียงสัมพันธ์ให้ผู้อื่นได้

    ค้นพบว่าไม่พบไวรัสจะไม่ได้หมายถึงการหายขาดจากโรคที่มีความสำคัญต่อการแพทย์สำหรับสุขภาพของเชื้อที่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติของคนทั่วไป ตามปกติ สังเกต และสังเกตตัวเองต่อคนรอบข้างการรู้เรื่อง Viral Load และที่สำคัญที่สุดในครัวเรือนของ U=U ที่สำคัญที่สำคัญในการใช้ชีวิตร่วมกับเอไชอวีอย่างมีคุณภาพ และสมุนไพรกระจายสู่ผู้อื่นอีกต่อไป

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). HIV Treatment as Prevention (TasP). [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.cdc.gov/hiv/risk/art/index.html
    • World Health Organization (WHO). Consolidated guidelines on HIV prevention. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int
    • Avert. What does undetectable mean? [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.avert.org/living-with-hiv/undetectable
    • สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.). U=U: ตรวจไม่เจอ = ไม่แพร่เชื้อ. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.nhso.go.th/page/hiv-aids
    • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). ชีวิตของผู้มีเชื้อ HIV ในวันที่ไวรัสต่ำจนตรวจไม่เจอ. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.thaihealth.or.th
  • ตรวจเร็วไป อาจไม่ชัวร์! ทำไมต้องรู้จัก Window Period?

    ตรวจเร็วไป อาจไม่ชัวร์! ทำไมต้องรู้จัก Window Period?

    ในยุคที่การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ โดยเฉพาะเอชไอวี (HIV) กลายเป็นเรื่องที่เปิดกว้างและเข้าถึงได้มากขึ้น ความรู้เกี่ยวกับ “Window Period” หรือ “ระยะเวลาฟักตัวที่ตรวจไม่พบเชื้อ” จึงเป็นสิ่งที่ควรทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง เพราะถึงแม้จะตรวจหาเชื้อแล้วได้ผลเป็นลบ ก็ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไปหากยังอยู่ในช่วงเวลานี้ การทำความเข้าใจว่า Window Period คืออะไร ทำไมถึงสำคัญ และมีผลต่อการวางแผนดูแลสุขภาพอย่างไร

    ตรวจเร็วไป อาจไม่ชัวร์! ทำไมต้องรู้จัก Window Period?

    Window Period คืออะไร?

    Window Period หรือที่เรียกว่า ระยะฟักตัว คือ ช่วงเวลาสำคัญทางการแพทย์ระหว่าง การรับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย กับ ช่วงที่สามารถตรวจพบเชื้อได้ด้วยวิธีการทางห้องปฏิบัติการ กล่าวง่าย ๆ คือ เป็นช่วงที่ร่างกายเริ่มติดเชื้อแล้ว แต่ยังไม่มีหลักฐาน มากพอให้การตรวจหาเชื้อแสดงผลได้อย่างแม่นยำ

    ในช่วงนี้ แม้ว่าบุคคลนั้นจะมีเชื้ออยู่ในร่างกายแล้วจริง แต่

    • ร่างกายยังไม่สร้าง แอนติบอดี (Antibody) ที่สามารถตรวจจับได้
    • หรือระดับ ไวรัสในเลือด (Viral Load) ยังต่ำเกินกว่าความไวของเครื่องมือจะตรวจพบ

    ทำไมต้องรู้จัก Window Period?

    Window Period หรือ ช่วงเวลาบอดของการตรวจโรค เป็นข้อมูลสำคัญที่หลายคนมักมองข้าม แต่ความเข้าใจในเรื่องนี้สามารถช่วยให้เราวางแผนสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ป้องกันการแพร่เชื้อ และลดความเสี่ยงต่อคนรอบข้าง โดยเฉพาะในการตรวจหาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น HIV, ซิฟิลิส, หนองใน หรือไวรัสตับอักเสบ B และ C

    • เพื่อการวางแผนตรวจสุขภาพที่ถูกต้อง
      • การทราบว่าแต่ละโรคมี Window Period หรือระยะเวลาบอดของการตรวจอยู่เท่าใด จะช่วยให้คุณสามารถกำหนดเวลาที่เหมาะสมในการตรวจสุขภาพได้อย่างแม่นยำ เพราะถ้าคุณรีบตรวจเร็วเกินไปหลังมีพฤติกรรมเสี่ยง แม้จะมีการติดเชื้อเกิดขึ้นแล้ว แต่อาจยังไม่สามารถตรวจพบได้ ทำให้ผลตรวจออกมาเป็นลบ (False Negative) และพลาดโอกาสในการรู้สถานะสุขภาพของตนเองอย่างถูกต้อง
      • ตัวอย่างเช่น หากคุณตรวจ HIV แบบ Antibody Test ภายใน 2 สัปดาห์หลังมีพฤติกรรมเสี่ยง ผลตรวจอาจยังไม่แสดงว่า “ติดเชื้อ” ทั้งที่เชื้อเริ่มมีอยู่แล้วในร่างกาย แต่ยังไม่เพียงพอให้เครื่องมือตรวจจับได้ จึงควรรอพ้นระยะ Window Period ก่อนจึงค่อยตรวจซ้ำ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่น่าเชื่อถือ
    • ป้องกันความเข้าใจผิด
      • ความเข้าใจผิดเป็นสิ่งที่อันตราย โดยเฉพาะเมื่อเกี่ยวข้องกับสุขภาพและโรคติดต่อ หากคุณไม่ทราบว่าผลตรวจในช่วง Window Period อาจไม่สะท้อนสถานะการติดเชื้อจริง คุณอาจ “เข้าใจผิดว่าปลอดภัย” และละเลยการป้องกันในอนาคต เช่น มีเพศสัมพันธ์โดยไม่สวมถุงยางอนามัย หรือไม่ระมัดระวังการสัมผัสเลือดและสารคัดหลั่ง ซึ่งเสี่ยงต่อการแพร่เชื้อไปยังผู้อื่น
      • นอกจากนี้ยังอาจนำไปสู่ความประมาท เช่น ไม่ตรวจซ้ำหลังพ้น Window Period หรือไม่ให้ข้อมูลประวัติความเสี่ยงที่ถูกต้องกับแพทย์ ซึ่งอาจส่งผลต่อการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม
    • เพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันโรค
      • เมื่อเข้าใจ Window Period อย่างถูกต้อง คุณจะสามารถวางแผนการใช้วิธีป้องกันต่าง ๆ ได้อย่างแม่นยำและมีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น:
      • การใช้ PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis): หากคุณมีความเสี่ยงต่อ HIV เป็นประจำ เช่น มีคู่นอนหลายคน หรืออยู่ในกลุ่มเปราะบาง การใช้ PrEP ร่วมกับการเข้าใจระยะ Window Period จะช่วยป้องกันการติดเชื้อได้ดีขึ้น
      • การใช้ PEP (Post-Exposure Prophylaxis): สำหรับผู้ที่เพิ่งมีพฤติกรรมเสี่ยงภายใน 72 ชั่วโมง การเริ่ม PEP ทันทีอาจป้องกันไม่ให้ติดเชื้อได้ หากทำควบคู่กับการตรวจซ้ำหลังพ้น Window Period
      • การสวมถุงยางอนามัยและการลดพฤติกรรมเสี่ยง: เมื่อทราบว่าผลตรวจครั้งแรกอาจไม่น่าเชื่อถือในช่วง Window Period ก็จะยิ่งระมัดระวังในการมีพฤติกรรมทางเพศ โดยไม่ยึดติดกับผลตรวจ “ลบ” ที่อาจเป็นเพียงผลลบลวง

    ทำไมช่วง Window Period จึงมีความสำคัญ?

    เพราะในช่วงเวลานี้

    • ผลการตรวจอาจเป็นลบ หรือไม่พบเชื้อ ทั้งที่จริงแล้ว มีเชื้ออยู่ในร่างกายแล้ว
    • อาจทำให้เกิด ความเข้าใจผิดว่าตนเองปลอดภัย และไม่ได้ใช้มาตรการป้องกัน เช่น การใช้ถุงยางหรือการหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง
    • สามารถแพร่เชื้อสู่ผู้อื่นได้ แม้ผลตรวจจะแสดงว่าไม่พบเชื้อ

    ตัวอย่างของระยะ Window Period (ขึ้นอยู่กับประเภทของการตรวจ)

    Window Period หรือระยะหน้าต่าง ไม่ได้มีระยะเวลาคงที่เสมอไป แต่จะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับ ชนิดของการตรวจ ที่ใช้และ การตอบสนองของร่างกายแต่ละคน ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

    การตรวจแอนติบอดีแบบดั้งเดิม (Antibody Test) การตรวจชนิดนี้จะค้นหา “แอนติบอดี” ที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่อเชื้อไวรัส เช่น HIV

    • กลไก: ไม่ได้ตรวจหาเชื้อโดยตรง แต่ตรวจหา ภูมิคุ้มกัน ที่ร่างกายตอบสนองต่อเชื้อ
    • ระยะเวลา Window Period: โดยทั่วไปอยู่ที่ 3–12 สัปดาห์ (ประมาณ 21–90 วัน) หลังจากติดเชื้อ
    • ข้อจำกัด: หากตรวจเร็วเกินไป แอนติบอดีอาจยังไม่เพียงพอ ทำให้ผลออกมาเป็นลบทั้งที่มีการติดเชื้อแล้ว
    • เหมาะกับใคร: เหมาะสำหรับการตรวจในกรณีที่พ้นระยะเสี่ยงมาแล้วมากกว่า 1 เดือน

    การตรวจแบบคอมโบ (Antigen/Antibody Test หรือ 4th Generation Test) เป็นการตรวจที่พัฒนากว่าการตรวจแอนติบอดีแบบเดิม โดยตรวจทั้ง แอนติเจน p24 และ แอนติบอดี ไปพร้อมกัน

    • กลไก: สามารถตรวจพบ แอนติเจน p24 ซึ่งเป็นโปรตีนของไวรัส HIV ที่ปรากฏในระยะแรกหลังติดเชื้อ
    • ระยะเวลา Window Period: สั้นลงเหลือเพียง 2–6 สัปดาห์ (ประมาณ 14–42 วัน)
    • ข้อดี: ตรวจพบได้เร็วกว่าการตรวจแอนติบอดีแบบเดิมถึงหลายสัปดาห์
    • เหมาะกับใคร: เหมาะสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงในช่วง 2 สัปดาห์ขึ้นไป และต้องการทราบผลไว

    การตรวจ NAT (Nucleic Acid Test) หรือ PCR เป็นการตรวจที่แม่นยำและเร็วที่สุด โดยค้นหา “สารพันธุกรรมของไวรัส” โดยตรง เช่น RNA ของเชื้อ HIV

    • กลไก: ตรวจหา ไวรัสตัวจริง ในเลือดก่อนที่ร่างกายจะสร้างภูมิคุ้มกันใด ๆ
    • ระยะเวลา Window Period: ประมาณ 7–14 วัน (1–2 สัปดาห์) หลังจากได้รับเชื้อ
    • ข้อดี: ตรวจพบได้เร็วมาก เหมาะกับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงหรือเพิ่งมีพฤติกรรมเสี่ยง
    • ข้อจำกัด: มีราคาสูง ใช้ในบางสถานการณ์ เช่น การบริจาคเลือด หรือกรณีเร่งด่วน
    • เหมาะกับใคร: ผู้ที่เพิ่งมีความเสี่ยงและต้องการรู้ผลอย่างเร็วที่สุด

    สรุปเปรียบเทียบ

    ประเภทการตรวจสิ่งที่ตรวจหาระยะเวลา Window Period โดยประมาณเหมาะสำหรับ
    Antibody Testแอนติบอดี (ภูมิคุ้มกัน)3–12 สัปดาห์ตรวจหลังพ้นระยะเสี่ยงนาน ๆ
    Antigen/Antibody Combo Test (4th Gen)แอนติเจน p24 และแอนติบอดี2–6 สัปดาห์ตรวจหลังเสี่ยง 2 สัปดาห์ขึ้นไป
    NAT / PCRสารพันธุกรรมของไวรัส (RNA / DNA)7–14 วันตรวจเร็วที่สุดหลังความเสี่ยงสูง

    การเลือกวิธีตรวจควรพิจารณาจากช่วงเวลาหลังเสี่ยงและจุดประสงค์ของการตรวจ หากต้องการความแม่นยำสูง ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อวางแผนการตรวจในช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยเฉพาะเมื่อผลตรวจจะนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจทางสุขภาพหรือความสัมพันธ์.

    ระยะ Window Period ในโรคต่าง ๆ

    ระยะ Window Period ในโรคต่าง ๆ

    Window Period คือ ช่วงเวลาหลังจากที่ติดเชื้อแต่ร่างกายยังไม่แสดงสัญญาณที่สามารถตรวจพบได้ด้วยเครื่องมือแพทย์ ไม่ว่าจะเป็นแอนติบอดี แอนติเจน หรือสารพันธุกรรมของเชื้อ โดยแต่ละโรคมีระยะหน้าต่างที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับลักษณะของเชื้อและเทคนิคการตรวจ ดังนี้

    • เอชไอวี (HIV)
      • การตรวจแบบ Antibody (แอนติบอดี) เป็นการตรวจที่ใช้เวลาร่างกายสร้างภูมิคุ้มกัน (แอนติบอดี) ต่อไวรัส HIV
        • Window Period: ประมาณ 3 สัปดาห์ถึง 3 เดือน
        • ผลลบในช่วงแรกอาจไม่ชัวร์ ต้องตรวจซ้ำหากมีพฤติกรรมเสี่ยง
      • การตรวจแบบ Antigen/Antibody (4th Generation) ตรวจหาโปรตีนไวรัส (p24 antigen) และแอนติบอดีควบคู่กัน
        • Window Period: ประมาณ 2–6 สัปดาห์
        • ความแม่นยำสูง ตรวจพบเชื้อเร็วขึ้น
      • การตรวจแบบ NAT (Nucleic Acid Test) ตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อโดยตรง เช่น RNA หรือ DNA
        • Window Period: ประมาณ 10–33 วัน หลังรับเชื้อ
        • ตรวจได้เร็วสุด แม่นยำมาก เหมาะกับกลุ่มเสี่ยงสูง
    • โรคซิฟิลิส (Syphilis) การตรวจหาแอนติบอดีในเลือด เช่น RPR, VDRL หรือ TPHA
      • Window Period: ประมาณ 3–6 สัปดาห์
      • ในระยะแรกอาจไม่มีอาการ จึงแนะนำให้ตรวจหลังเสี่ยงไม่ต่ำกว่า 1 เดือน
    • โรคนองในแท้ (Gonorrhea) และโรคหนองในเทียม (Chlamydia) ตรวจด้วยการเก็บสารคัดหลั่งหรือปัสสาวะ ตรวจหาด้วย NAAT (Nucleic Acid Amplification Test)
      • Window Period: ประมาณ 1–5 วัน ถึง 2 สัปดาห์
      • ส่วนใหญ่มักตรวจพบเชื้อภายใน 1 สัปดาห์หลังการติดเชื้อ
    • โรคเริม (Herpes Simplex Virus – HSV) ตรวจได้ทั้งจากการเพาะเชื้อ แอนติบอดี หรือการตรวจ DNA
      • Window Period: ประมาณ 2–12 วัน
      • หากไม่มีแผลหรืออาการอาจตรวจไม่พบ ควรรอจนเกิดตุ่มหรือแผลก่อนทำการตรวจ
    • โรคไวรัสตับอักเสบบี (HBV) และไวรัสตับอักเสบซี (HCV) การตรวจ HBsAg สำหรับไวรัสตับอักเสบบี และ Anti-HCV หรือ HCV RNA สำหรับไวรัสตับอักเสบซี
      • Window Period: โดยทั่วไปอยู่ระหว่าง 4–12 สัปดาห์
      • หากตรวจเร็วเกินไปอาจให้ผลลบลวง ควรรอตรวจหลังมีพฤติกรรมเสี่ยงอย่างน้อย 1–2 เดือน

    สรุปเปรียบเทียบระยะ Window Period ในโรคต่าง ๆ

    โรคติดต่อวิธีตรวจระยะ Window Period โดยประมาณ
    HIV – Antibodyตรวจแอนติบอดี3 สัปดาห์ – 3 เดือน
    HIV – 4th Genตรวจแอนติเจน/แอนติบอดี2 – 6 สัปดาห์
    HIV – NAT / PCRตรวจสารพันธุกรรม10 – 33 วัน
    ซิฟิลิสตรวจแอนติบอดีในเลือด3 – 6 สัปดาห์
    หนองใน / หนองในเทียมตรวจจากสารคัดหลั่ง / ปัสสาวะ1 – 14 วัน
    เริม (HSV)ตรวจจากแผล / เลือด2 – 12 วัน
    ไวรัสตับอักเสบบี / ซีตรวจเลือด HBsAg / Anti-HCV4 – 12 สัปดาห์

    ตรวจเร็วไปเกิดอะไรขึ้น?

    การตรวจหาเชื้อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือไวรัสต่าง ๆ ในช่วงที่ยังอยู่ใน Window Period หรือช่วงเวลาที่ร่างกายยังไม่แสดงหลักฐานของการติดเชื้อ อาจทำให้ ผลการตรวจออกมาเป็นลบ (Negative) ทั้งที่ในความเป็นจริงได้ติดเชื้อไปแล้ว ซึ่งเป็นผลลวงหรือผลลบลวง (False Negative)

    ผลลบลวงนี้อาจส่งผลเสียทั้งต่อสุขภาพของตนเองและคนรอบข้าง ดังนี้:

    • เสี่ยงแพร่เชื้อให้คู่ของคุณ เมื่อผลตรวจแสดงว่าไม่ติดเชื้อ ทั้งที่แท้จริงร่างกายเริ่มมีเชื้ออยู่แล้ว อาจทำให้คุณและคู่ของคุณ ไม่ป้องกันตัวเอง หรือใช้พฤติกรรมทางเพศที่มีความเสี่ยง เช่น ไม่ใส่ถุงยางอนามัย ส่งผลให้เชื้อถูกส่งต่อไปยังผู้อื่นโดยไม่รู้ตัว
    • ชะลอการเข้ารับการรักษา การรู้ผลลวงว่าไม่ติดเชื้อ อาจทำให้คุณไม่ได้รับการติดตามดูแลหรือเริ่มการรักษาอย่างเหมาะสม เช่น การเข้ารับยา ยาต้านไวรัส HIV (ART) ในกรณีติดเชื้อ HIV หากเริ่มรักษาเร็วจะช่วยกดไวรัสได้ดี ลดการแพร่เชื้อ และป้องกันโรคแทรกซ้อนในระยะยาว
    • พลาดโอกาสในการรับยาต้านฉุกเฉิน (PEP) หากคุณเพิ่งมีพฤติกรรมเสี่ยงและตรวจเร็วเกินไป โดยไม่ปรึกษาแพทย์ อาจทำให้พลาดโอกาสในการรับยา PEP (Post-Exposure Prophylaxis) ซึ่งต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังสัมผัสเชื้อ จึงจะได้ผลในการป้องกัน HIV หากปล่อยให้เวลาล่วงเลยไปโดยเข้าใจผิดว่าตนเองปลอดภัย คุณจะสูญเสียโอกาสในการป้องกันการติดเชื้อในระยะเริ่มต้น
    • เกิดความเครียดจากการตรวจซ้ำหลายครั้ง บางคนอาจตรวจเร็วไป แล้วได้ผลลบ ทำให้รู้สึกคลายกังวลในตอนแรก แต่ต่อมากลับสงสัยและวิตกกังวลจากข้อมูลที่ได้รับรู้ทีหลังเกี่ยวกับ Window Period จึงต้องตรวจซ้ำหลายครั้งในช่วงเวลาห่างกัน ซึ่งอาจก่อให้เกิด ความเครียดสะสม ความกลัว และความไม่แน่ใจในผลตรวจ

    คำแนะนำ

    • หากคุณมีพฤติกรรมเสี่ยงภายในช่วง 72 ชั่วโมง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาการรับยา PEP
    • หากตรวจแล้วได้ผลลบในช่วงเวลาใกล้เคียงกับเหตุการณ์เสี่ยง ควร ตรวจซ้ำหลังพ้น Window Period
    • หากไม่แน่ใจว่าควรตรวจเมื่อใด ควรขอคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความรู้ด้านนี้โดยตรง

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    Window Period คือ จุดสำคัญที่ทุกคนควรเข้าใจเมื่อพูดถึงการตรวจหาเชื้อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เพราะเป็นช่วงที่ผลตรวจอาจให้ข้อมูลผิด ทำให้เกิดความประมาทโดยไม่รู้ตัว ดังนั้น การตรวจในเวลาที่เหมาะสม และการตรวจซ้ำตามระยะที่แนะนำ เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการดูแลสุขภาพทางเพศให้ปลอดภัย

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). HIV Testing. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.cdc.gov/hiv/basics/testing.html
    • World Health Organization (WHO). Guidelines on HIV self-testing and partner notification. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550581
    • กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการตรวจและป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th
    • AVERT. HIV Window Period. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.avert.org/professionals/hiv-testing/window-period
    • UNAIDS. Ending AIDS: Progress towards the 90–90–90 targets. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก: https://www.unaids.org
  • HIV ไม่ใช่จุดจบ แนวทางการรักษายุคใหม่เพื่อชีวิตที่ใช้ได้อย่างปกติ

    HIV ไม่ใช่จุดจบ แนวทางการรักษายุคใหม่เพื่อชีวิตที่ใช้ได้อย่างปกติ

    เอชไอวี (HIV) หรือเชื้อไวรัสภูมิคุ้มกันบกพร่อง เคยเป็นชื่อที่เต็มไปด้วยความกลัว อคติ และการตีตราในอดีต แต่ในปัจจุบัน ด้วยความก้าวหน้าทางการแพทย์ และความเข้าใจทางสังคมที่ดีขึ้น การติดเชื้อเอชไอวี ไม่ได้เป็นคำตัดสินประหารชีวิตอีกต่อไป ผู้ติดเชื้อจำนวนมากสามารถมีชีวิตอยู่ได้อย่างยืนยาว และมีคุณภาพชีวิตที่ใกล้เคียงกับคนทั่วไป หากได้รับการรักษา และดูแลอย่างเหมาะสม

    บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจเกี่ยวกับเอชไอวี การวินิจฉัย การรักษายุคใหม่ เช่น ยาต้านไวรัสสูตรปัจจุบัน แนวคิด U=U (Undetectable = Untransmittable) และวิถีชีวิตของผู้มีเชื้อเอชไอวี ที่สามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีศักดิ์ศรี และปกติในสังคม

    HIV ไม่ใช่จุดจบ แนวทางการรักษายุคใหม่เพื่อชีวิตที่ใช้ได้อย่างปกติ

    เอชไอวี (HIV) คืออะไร?

    เอชไอวี (HIV = Human Immunodeficiency Virus) เป็นเชื้อไวรัสที่ทำลายระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยเฉพาะเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด CD4 ซึ่งเป็นด่านสำคัญในการต่อสู้กับเชื้อโรค หากไม่ได้รับการรักษาการติดเชื้อเอชไอวี จะพัฒนากลายเป็น โรคเอดส์ (AIDS = Acquired Immunodeficiency Syndrome) ซึ่งเป็นระยะที่ภูมิคุ้มกันอ่อนแอจนทำให้เกิดโรคติดเชื้อฉวยโอกาส และมะเร็งบางชนิด

    แต่ด้วยการตรวจพบเชื้อแต่เนิ่น ๆ และเริ่มรับยาต้านไวรัสอย่างทันท่วงที ผู้มีเชื้อสามารถหลีกเลี่ยงการเข้าสู่ระยะโรคเอดส์ได้ และสามารถมีชีวิตที่ยืนยาวได้ไม่ต่างจากคนทั่วไป

    การวินิจฉัย และการตรวจหาเชื้อเอชไอวี

    ปัจจุบันการตรวจหาเชื้อเอชไอวี สามารถทำได้ง่าย รวดเร็ว และเป็นความลับ โดยวิธีตรวจหลัก ๆ ได้แก่:

    • การตรวจแอนติบอดี (Antibody Test) เป็นวิธีการตรวจพื้นฐาน และพบมากที่สุด โดยตรวจหา “แอนติบอดี” ที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่อเชื้อเอชไอวี
      • มักใช้ตัวอย่างเลือด หรือของเหลวจากช่องปาก
      • มักสามารถตรวจพบได้ภายใน 3-12 สัปดาห์หลังจากรับเชื้อ
      • หากตรวจหลังระยะฟักตัว (window period) จะให้ผลแม่นยำสูง
    • การตรวจแบบรวดเร็ว (Rapid Test) เป็นการตรวจแบบเร่งด่วน โดยรู้ผลภายใน 15-30 นาที
      • นิยมใช้ในการคัดกรองเบื้องต้น
      • ใช้ง่าย ไม่ต้องใช้เครื่องมือซับซ้อน
      • มีทั้งแบบเจาะเลือดปลายนิ้ว และใช้ของเหลวในช่องปาก
      • หากผลเป็นบวก จำเป็นต้องยืนยันผลอีกครั้งด้วยวิธีมาตรฐาน
    • การตรวจ NAT (Nucleic Acid Test) เป็นการตรวจหา สารพันธุกรรมของเชื้อไวรัส โดยตรง
      • มีความไว และแม่นยำสูง
      • สามารถตรวจพบเชื้อได้เร็วภายใน 10-33 วันหลังรับเชื้อ
      • เหมาะสำหรับกรณีที่ต้องการผลชัดเจนในระยะเริ่มต้น หรือตรวจซ้ำเพื่อยืนยันผล
      • มักใช้ในสถานพยาบาลขนาดใหญ่ หรือกรณีเฉพาะทาง

    การตรวจหาเชื้อเอชไอวี ควรเป็นกิจวัตรสำหรับผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยง และไม่ควรรอให้มีอาการ เพราะการตรวจเร็วจะนำไปสู่การรักษาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

    การรักษาด้วยยาต้านไวรัส (ART): หัวใจของการควบคุมเอชไอวี

    Antiretroviral Therapy (ART) หรือ การรักษาด้วยยาต้านไวรัส คือแนวทางการรักษาหลัก และได้ผลดีที่สุดสำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวีในปัจจุบัน โดยใช้ยาหลายชนิดร่วมกันเพื่อควบคุมการทำงานของไวรัส ไม่ให้เพิ่มจำนวนในร่างกาย

    แม้ว่า ART จะ ไม่สามารถกำจัดเชื้อไวรัสให้หมดไปได้อย่างถาวร แต่สามารถกดไวรัสให้อยู่ในระดับที่ต่ำมากจน ไม่สามารถตรวจพบได้ในเลือด (Undetectable) ซึ่งหมายถึงผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ และไม่มีความเสี่ยงในการแพร่เชื้อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ (U=U: Undetectable = Untransmittable)

    การกินยาอย่างสม่ำเสมอ ช่วยอะไรบ้าง?

    • ยับยั้งการลุกลามของเชื้อเอชไอวีในร่างกาย เมื่อไวรัสถูกควบคุมไว้ได้ การทำลายเซลล์ภูมิคุ้มกันก็จะลดลงอย่างมาก ป้องกันการลุกลามไปสู่ระยะโรคเอดส์ (AIDS)
    • ฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกัน ยาต้านไวรัสช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันกลับมาแข็งแรงขึ้น ทำให้ร่างกายสามารถต่อสู้กับเชื้อโรคอื่น ๆ ได้ดีขึ้น และลดความเสี่ยงของโรคติดเชื้อฉวยโอกาส (Opportunistic infections)
    • ลดโอกาสแพร่เชื้อให้ผู้อื่น ทำให้ผู้ที่มีปริมาณไวรัสในร่างกายต่ำจนตรวจไม่พบ ไม่มีความเสี่ยงในการแพร่เชื้อให้คู่ของตนผ่านการมีเพศสัมพันธ์ และช่วยลดการแพร่ระบาดในสังคมอย่างมีนัยสำคัญ
    • เพิ่มคุณภาพชีวิต และอายุขัย เพราะผู้ติดเชื้อที่ได้รับการรักษาด้วย ART อย่างต่อเนื่อง สามารถมีชีวิตยืนยาวเทียบเท่าคนทั่วไป และมีสุขภาพแข็งแรง ประกอบอาชีพ และมีครอบครัวได้

    ข้อควรรู้เกี่ยวกับยาต้านไวรัส ART

    • ต้อง รับประทานยาอย่างเคร่งครัดทุกวัน เพื่อไม่ให้เชื้อดื้อยา
    • ควรตรวจติดตามสุขภาพ และปริมาณไวรัสในเลือด (Viral Load) อย่างสม่ำเสมอ
    • การหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ อาจทำให้ไวรัสดื้อยา และกลับมาระบาดในร่างกายได้
    แนวคิด U=U _ ไม่เจอเท่ากับไม่แพร่

    แนวคิด U=U : ไม่เจอเท่ากับไม่แพร่

    หนึ่งในความก้าวหน้าทางการแพทย์ และนโยบายสาธารณสุขที่สำคัญ คือ แนวคิด “U=U” (Undetectable = Untransmittable) ซึ่งยืนยันจากงานวิจัยระดับโลกว่า ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ที่ได้รับยาต้านไวรัส ART และมีไวรัสต่ำจนตรวจไม่พบ (undetectable viral load) จะไม่แพร่เชื้อทางเพศสัมพันธ์ให้ผู้อื่น

    U=U เป็นสิ่งที่ช่วยลดการตีตรา และเป็นแรงผลักดันให้ผู้มีเชื้อเข้ารับการรักษาอย่างต่อเนื่อง เพราะไม่เพียงรักษาชีวิตตัวเอง แต่ยังเป็นการปกป้องคนรอบข้างอีกด้วย

    การรักษายุคใหม่ ยาครั้งเดียวต่อวัน สะดวก ปลอดภัย

    ในอดีตผู้มีเชื้อต้องกินยาหลายเม็ดต่อวัน แต่ปัจจุบันมียาต้านไวรัสแบบสูตรเดียว (Single Tablet Regimen) เช่น:

    • TLD (Tenofovir/ Lamivudine/ Dolutegravir)
    • Biktarvy
    • Dovato

    นอกจากนี้ยังมีทางเลือกใหม่คือ ยาฉีดแบบ Long-Acting อย่าง Cabotegravir + Rilpivirine ซึ่งฉีดเพียงเดือนละ 1 ครั้ง หรือทุก 2 เดือน เหมาะกับผู้ที่ลืมกินยาบ่อย ๆ

    การดูแลตนเองในระยะยาว

    การมีเชื้อเอชไอวี ไม่ได้หมายความว่าต้องจำกัดชีวิต แต่ควรมีการดูแลสุขภาพเป็นพิเศษ เช่น:

    • พบแพทย์ตามนัด ตรวจเลือดดูระดับ CD4 และ viral load
    • ดูแลโภชนาการ ให้ร่างกายแข็งแรง
    • ออกกำลังกาย อย่างสม่ำเสมอ
    • หลีกเลี่ยงการติดเชื้อ เช่น วัณโรค ไวรัสตับอักเสบ และ STI อื่น ๆ
    • สุขภาพจิต สำคัญไม่แพ้ร่างกาย ควรได้รับการสนับสนุนทางอารมณ์จากครอบครัว และชุมชน

    การใช้ชีวิตร่วมกับคนที่มีเชื้อเอชไอวี

    • ไม่สามารถติดเชื้อได้จากการจับมือ กินข้าวร่วมกัน หรือใช้ห้องน้ำร่วมกัน
    • หากมีเพศสัมพันธ์ ใช้ถุงยาง หรือ ยาเพร็พ (PrEP) เพื่อป้องกัน
    • ให้การสนับสนุน ไม่ตีตรา จะช่วยให้ผู้มีเชื้อใช้ชีวิตอย่างมีความหวังและไม่ซ่อนตัวจากสังคม

    การติดเชื้อเอชไอวี กับการตั้งครรภ์ และการมีลูก

    ผู้หญิงที่มีเชื้อเอชไอวี สามารถมีลูกได้โดยไม่ส่งต่อเชื้อไปยังลูก หากมีการรับยาต้านไวรัสอย่างเคร่งครัดตั้งแต่ก่อนคลอด ระหว่างตั้งครรภ์ และหลังคลอด รวมถึงให้ลูกได้รับยาป้องกันตามแพทย์แนะนำ

    อัตราการถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูกสามารถลดลงเหลือน้อยกว่า 1% ได้

    ความหวังใหม่: วัคซีน และการรักษาเพื่อหายขาด

    แม้ตอนนี้การติดเชื้อเอชไอวี ยังไม่มีวัคซีนป้องกัน หรือวิธีรักษาให้หายขาด 100% แต่ก็มีความก้าวหน้าทางการแพทย์หลายด้าน เช่น

    • วัคซีนป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี อยู่ในขั้นทดลองหลายสูตรทั่วโลก
    • การใช้เทคโนโลยี CRISPR เพื่อกำจัดไวรัสจากเซลล์
    • ยาต้านไวรัสแบบฉีดระยะยาวที่สะดวกขึ้น

    แนวโน้มเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างความหวังในอนาคตว่า การติดเชื้อเอชไอวี จะไม่เป็นปัญหาทางสาธารณสุขอีกต่อไป

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    การติดเชื้อเอชไอวี ไม่ใช่จุดจบอีกต่อไป ด้วยการตรวจเร็ว รักษาเร็ว และดูแลต่อเนื่อง ผู้มีเชื้อสามารถมีชีวิตที่เต็มเปี่ยมด้วยคุณค่า มีงาน มีครอบครัว มีความรัก และเป็นส่วนหนึ่งของสังคมอย่างภาคภูมิใจ โดยสิ่งสำคัญที่สุด คือ การไม่ตีตรา ไม่กลัว และไม่ปิดกั้นโอกาสให้กับผู้ติดเชื้อ เพราะ การติดเชื้อเอชไอวี ไม่ได้ทำให้ใครหมดสิทธิ์ที่จะมีชีวิตที่ดี

    ในยุคที่เรามีทั้งยาต้านไวรัสที่มีประสิทธิภาพ และแนวทางการดูแลสุขภาพอย่างครอบคลุม การติดเชื้อเอชไอวี จึงกลายเป็นเพียงโรคเรื้อรังอีกโรคหนึ่งที่สามารถควบคุมได้ ด้วยความเข้าใจ ความร่วมมือ และหัวใจที่ไม่ตัดสินใครจากสถานะของเขา

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). HIV Basics – Living with HIV. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.cdc.gov/hiv/basics/livingwithhiv/index.html
    • World Health Organization (WHO). HIV/AIDS Fact Sheet. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids
    • UNAIDS. Understanding Undetectable = Untransmittable (U=U). [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก
      https://www.unaids.org/en/resources/presscentre/featurestories/2021/july/20210721_u-equals-u
    • กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ยาต้านไวรัสเอชไอวีและแนวทางการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อ. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th
    • สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.). สิทธิการรักษาเอชไอวีในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.nhso.go.th
  • เปิดฉาก Chiang Mai Pride Month 2025 อย่างยิ่งใหญ่ ประกาศพลังแห่งความเท่าเทียมบนถนนท่าแพ

    เปิดฉาก Chiang Mai Pride Month 2025 อย่างยิ่งใหญ่ ประกาศพลังแห่งความเท่าเทียมบนถนนท่าแพ

    เปิดฉาก Chiang Mai Pride Month 2025

    เปิด Pride 2025 เชียงใหม่ อย่างอลังการด้วยขบวนพาเหรดสีรุ้งที่ยาวที่สุดในไทย พร้อมกิจกรรมเฉลิมฉลองตลอดเดือนมิถุนายน แสดงพลังของความรัก ความหลากหลาย และการยอมรับในสังคมไทย

    เชียงใหม่กลายเป็นเมืองแรกของประเทศไทยที่จุดประกาย Pride Month 2025 อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคมที่ผ่านมา ด้วยกิจกรรมสุดยิ่งใหญ่ในชื่อ “Pride of Chiang Mai 2025” ที่จัดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างภาคประชาสังคม กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ หน่วยงานท้องถิ่น และภาคธุรกิจ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อเฉลิมฉลองความเท่าเทียม สนับสนุนสิทธิมนุษยชน และสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ทุกคนได้แสดงตัวตนอย่างภาคภูมิ

    ขบวนพาเหรดที่สะกดสายตาทั้งเมือง

    กิจกรรมเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ช่วงบ่าย โดยขบวนพาเหรดได้เคลื่อนตัวจากพุทธสถานเชียงใหม่ ผ่านถนนท่าแพอันคึกคัก จนถึงลานประตูท่าแพ จุดศูนย์กลางแห่งวัฒนธรรมของเมืองเชียงใหม่ ตลอดเส้นทางเต็มไปด้วยธงสีรุ้งที่โบกสะบัด เสียงเพลง การแสดงแฟลชม็อบ และการแต่งกายหลากสไตล์จากกลุ่ม LGBTQ+ ทั่วประเทศและนานาชาติ

    “มันไม่ใช่แค่ขบวนพาเหรด แต่มันคือการเดินเพื่อศักดิ์ศรี ความเป็นมนุษย์ และการยืนยันว่าพวกเราอยู่ที่นี่ และเราควรได้รับการยอมรับ” หนึ่งในผู้ร่วมขบวนกล่าวอย่างภาคภูมิใจ

    ขบวนปีนี้ประกอบด้วยมากกว่า 25 ขบวนย่อย ตั้งแต่กลุ่มนักศึกษา องค์กรชุมชน ศิลปิน ไปจนถึงแบรนด์ธุรกิจที่สนับสนุนความเท่าเทียม พร้อมการแสดงศิลปะบนท้องถนน และขบวนจักรยาน Pride ที่ร่วมเคลื่อนขบวนสร้างสีสัน

    กิจกรรมต่อเนื่องตลอดเดือนมิถุนายน

    Chiang Mai Pride 2025 ไม่ได้หยุดอยู่แค่วันเปิดงานเท่านั้น แต่ยังมีกิจกรรมเฉลิมฉลองอย่างต่อเนื่องตลอดเดือน เช่น

    • นิทรรศการศิลปะ “Visible Identities” ที่จัดแสดงเรื่องราวและภาพถ่ายของชาว LGBTQ+ ท้องถิ่น
    • การเสวนาเรื่องสมรสเท่าเทียม สิทธิเพศทางเลือก และสุขภาพทางเพศ ณ หอศิลป์และห้องสมุดในเขตเมือง
    • การประกวด Pride Ambassador 2025 โดยเปิดโอกาสให้ทั้งเยาวชนและผู้สูงวัย LGBTQ+ ขึ้นเวทีแสดงจุดยืน
    • ตลาดสีรุ้งและเวทีดนตรีกลางแจ้งที่สวนสาธารณะใหญ่ของเมือง พร้อมการแสดงจากศิลปินที่มีความหลากหลาย
    เปิดฉาก Chiang Mai Pride Month 2025

    กิจกรรมทั้งหมดถูกจัดขึ้นภายใต้ธีม “Power of Pride – พลังแห่งศักดิ์ศรีและการอยู่ร่วม” เพื่อย้ำเตือนถึงความสำคัญของการมีตัวตนและความกล้าหาญในการใช้ชีวิตอย่างเป็นตัวของตัวเอง

    ความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและกฎหมายในปี 2025

    Pride Month 2025 จัดขึ้นในปีที่ถือเป็นหมุดหมายสำคัญของประวัติศาสตร์ไทย เพราะเป็นปีแรกที่พระราชบัญญัติสมรสเท่าเทียมมีผลบังคับใช้ ทำให้คู่รักเพศเดียวกันสามารถจดทะเบียนสมรสได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ส่งผลให้บรรยากาศของงานปีนี้เต็มไปด้วยความซาบซึ้งและน้ำตาแห่งความดีใจ

    “เรารอวันนี้มา 20 ปี ไม่เคยคิดเลยว่าจะได้ถือมือแฟนแล้วเดินกลางขบวนพาเหรดในฐานะคู่สมรสที่ถูกกฎหมาย” คู่รักจากกรุงเทพฯ กล่าวพร้อมรอยยิ้ม

    กฎหมายฉบับนี้ส่งผลให้ประเทศไทยกลายเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ให้การยอมรับการสมรสของเพศเดียวกันอย่างสมบูรณ์แบบ และทำให้การจัด Pride ในเชียงใหม่ปีนี้กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะของความรักและสิทธิขั้นพื้นฐาน

    พลังแห่งความร่วมมือของทุกภาคส่วน

    เปิดฉาก Chiang Mai Pride Month 2025

    การจัดงาน Pride ที่ยิ่งใหญ่เช่นนี้เกิดขึ้นได้จากความร่วมมือของภาครัฐ อาทิ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เทศบาลนครเชียงใหม่ รวมถึงกลุ่มธุรกิจ โรงแรม และผู้ประกอบการในพื้นที่ที่พร้อมใจกันสนับสนุน LGBTQ+ Tourism

    หลายโรงแรมในเชียงใหม่ได้จัดแพ็กเกจพิเศษต้อนรับนักท่องเที่ยวในช่วง Pride Month ทั้งการลดราคาที่พัก การจัดดินเนอร์สีรุ้ง และกิจกรรมต้อนรับพิเศษ เช่น เวิร์กช็อปทำธง Pride การแต่งหน้าแฟนซี และปาร์ตี้ริมสระน้ำ

    ภาคประชาสังคม เช่น เครือข่ายเพศหลากหลายเชียงใหม่ และกลุ่มเยาวชนเชียงใหม่ก็มีบทบาทสำคัญในการจัดกิจกรรมให้ความรู้เรื่องสิทธิ ความเท่าเทียม และการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พร้อมให้บริการปรึกษาและตรวจสุขภาพฟรีในพื้นที่งาน

    สื่อมวลชนท้องถิ่นและนานาชาติให้ความสนใจ

    การเปิด Pride Month 2025 ที่เชียงใหม่ได้รับการรายงานอย่างกว้างขวางจากสื่อทั้งในและต่างประเทศ หลายสำนักข่าวเน้นย้ำว่า ความเคลื่อนไหวในประเทศไทยแสดงถึงพัฒนาการที่โดดเด่นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในการผลักดันสิทธิพลเมืองของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ

    นักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาร่วมงานต่างแสดงความประทับใจในความเป็นมิตรของคนเชียงใหม่ การจัดงานที่เป็นระเบียบ และพลังของชุมชน LGBTQ+ ที่พร้อมผลักดันความเปลี่ยนแปลงเชิงบวกให้เกิดขึ้นในสังคม

    Pride Month 2025 ที่เชียงใหม่ไม่ใช่แค่งานเฉลิมฉลอง แต่คือพลังแห่งการเปลี่ยนแปลง

    จากขบวนพาเหรดที่สะกดทุกสายตา ไปจนถึงเวทีเสวนาเชิงลึก Chiang Mai Pride 2025 ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า การเฉลิมฉลองความหลากหลายไม่ใช่แค่เรื่องของแฟชั่นหรือความสนุกสนานเท่านั้น แต่คือเครื่องมือที่ทรงพลังในการสร้างความเข้าใจ การยอมรับ และการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในสังคมไทย

    การเปิดประตูแห่งความเท่าเทียมในเมืองที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่สุดของประเทศ คือการประกาศอย่างเป็นทางการว่า ประเทศไทยพร้อมเดินหน้าไปสู่อนาคตที่ยอมรับ “ทุกคน” อย่างแท้จริง

  • รู้จักโรคเริมที่อวัยวะเพศ วิธีสังเกต และดูแลอย่างถูกต้อง

    รู้จักโรคเริมที่อวัยวะเพศ วิธีสังเกต และดูแลอย่างถูกต้อง

    โรคเริมที่อวัยวะเพศเป็นโรคติดเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อระบบผิวหนัง และเยื่อเมือกบริเวณอวัยวะเพศ มีสาเหตุจากไวรัส Herpes Simplex Virus (HSV) ที่แบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลักคือ HSV-1 และ HSV-2 ซึ่งทั้งสองชนิดสามารถทำให้เกิดเริมที่อวัยวะเพศได้ แม้ว่าทั่วไปแล้ว HSV-2 จะเป็นสาเหตุหลักของโรคเริมที่อวัยวะเพศ ในขณะที่ HSV-1 มักเกี่ยวข้องกับเริมที่ปากหรือริมฝีปาก แต่ปัจจุบันพบว่าทั้งสองชนิดสามารถติดเชื้อได้ทั้งบริเวณอวัยวะเพศ และปาก

    โรคเริมที่อวัยวะเพศไม่เพียงแต่ส่งผลต่อร่างกายเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อจิตใจ และความสัมพันธ์ทางเพศของผู้ป่วยด้วย ในบทความนี้ เราจะพาทุกคนไปรู้จักกับโรคเริมที่อวัยวะเพศอย่างละเอียด ตั้งแต่สาเหตุ อาการ วิธีสังเกต การรักษา และวิธีดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง เพื่อให้สามารถป้องกัน และรับมือกับโรคนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    รู้จักโรคเริมที่อวัยวะเพศ วิธีสังเกต และดูแลอย่างถูกต้อง

    โรคเริมที่อวัยวะเพศ คืออะไร?

    โรคเริมที่อวัยวะเพศ (Genital Herpes) คือ โรคติดเชื้อไวรัสที่เกิดจากไวรัส HSV ซึ่งติดต่อผ่านทางการมีเพศสัมพันธ์ หรือการสัมผัสโดยตรงกับแผลหรือสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อไวรัสในบริเวณอวัยวะเพศ ไวรัสจะเข้าสู่ร่างกายผ่านทางบาดแผลเล็ก ๆ หรือเยื่อเมือก และจะซ่อนตัวอยู่ในระบบประสาทจนกว่าจะมีการกระตุ้นให้เกิดอาการขึ้นมา

    เริมที่อวัยวะเพศเป็นโรคเรื้อรังที่ไม่มีวิธีรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมอาการ และลดการแพร่เชื้อได้ด้วยยา และการดูแลตัวเอง

    สาเหตุของโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    สาเหตุหลักของโรคเริมที่อวัยวะเพศคือการติดเชื้อไวรัส HSV ผ่านทาง

    • การมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ป้องกัน ไม่ว่าจะเป็นเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือทางปาก
    • การสัมผัสกับแผลหรือของเหลวที่มีเชื้อไวรัส เช่น การใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกันที่มีเลือดหรือน้ำเหลืองติดอยู่
    • การถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกระหว่างคลอดในกรณีที่แม่มีการติดเชื้อเริมที่อวัยวะเพศ

    อาการของโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    อาการเริมที่อวัยวะเพศอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล บางคนอาจไม่มีอาการใด ๆ เลย (ภาวะซ่อนเร้น) ขณะที่บางคนอาจมีอาการรุนแรง และเกิดซ้ำได้ อาการทั่วไปที่พบบ่อย ได้แก่

    • มีตุ่มพองใสหรือแผลพุพองเล็ก ๆ บริเวณอวัยวะเพศ ริมฝีปากช่องคลอด รอบ ๆ ทวารหนัก หรือบริเวณขาหนีบ
    • แผลเหล่านี้จะแตกออกและกลายเป็นแผลเปื่อยที่เจ็บปวด
    • รู้สึกแสบหรือคันบริเวณที่เป็นแผล
    • บางรายอาจมีอาการเจ็บปวดเวลาปัสสาวะ หรือมีตกขาวผิดปกติ
    • ในบางครั้งอาจมีไข้ ปวดกล้ามเนื้อ และต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบบวม 

    วิธีสังเกต และตรวจวินิจฉัยโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    • สังเกตอาการเบื้องต้น หากพบตุ่มพองใสหรือแผลบริเวณอวัยวะเพศที่มีอาการเจ็บปวดร่วมกับไข้ หรือมีประวัติการมีเพศสัมพันธ์ที่เสี่ยง ควรเฝ้าสังเกต และรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย
    • การตรวจทางการแพทย์ แพทย์จะตรวจโดยการ
      • สอบถามประวัติทางเพศ และอาการที่เป็น
      • ตรวจร่างกายบริเวณอวัยวะเพศ และบริเวณที่มีแผล
      • เจาะเลือดตรวจหาแอนติบอดีของไวรัส HSV เพื่อวินิจฉัยการติดเชื้อ
      • ตรวจหาไวรัสจากแผลโดยตรงด้วยการเก็บตัวอย่างน้ำจากตุ่มพองไปตรวจ
    วิธีรักษาโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    วิธีรักษาโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    ปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาโรคเริมที่อวัยวะเพศให้หายขาด แต่มีวิธีการรักษาเพื่อลดอาการ และป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ ได้แก่

    • ยาต้านไวรัส เช่น Acyclovir, Valacyclovir หรือ Famciclovir ช่วยลดความรุนแรงของอาการ และลดระยะเวลาการเกิดแผล
    • การดูแลรักษาความสะอาดบริเวณแผลอย่างเหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อแทรกซ้อน
    • การหลีกเลี่ยงการสัมผัสหรือมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่มีอาการแผลเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ
    • ปรึกษาแพทย์สำหรับการรักษาต่อเนื่องในกรณีที่มีการเกิดซ้ำบ่อย

    วิธีดูแลตัวเองอย่างถูกต้องเมื่อเป็นโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    • รักษาความสะอาดบริเวณที่เป็นแผลด้วยน้ำสบู่อ่อน ๆ และน้ำสะอาด
    • หลีกเลี่ยงการเกาแผลเพื่อป้องกันการติดเชื้อแทรกซ้อน
    • ใส่เสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี และไม่รัดแน่น
    • รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
    • พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง
    • หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่มีแผล
    • แจ้งให้คู่ของตนทราบ และแนะนำให้ตรวจเชื้อ

    การป้องกันโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    • ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ
    • หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีแผลหรือมีอาการของโรคเริม
    • หากมีแผลควรงดมีเพศสัมพันธ์จนกว่าแผลจะหายสนิท
    • ไม่ใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดตัว หรือของใช้ในห้องน้ำ
    • ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการตรวจหาเชื้อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างสม่ำเสมอ

    คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคเริมที่อวัยวะเพศ

    • โรคเริมที่อวัยวะเพศสามารถหายขาดได้ไหม?

    โรคเริมที่อวัยวะเพศเป็นโรคเรื้อรังที่ยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่สามารถควบคุมอาการและป้องกันการแพร่เชื้อได้ด้วยยาและการดูแลตัวเอง

    • เริมที่อวัยวะเพศติดต่อผ่านทางไหนบ้าง?

    ติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน หรือสัมผัสกับแผลหรือน้ำเหลืองที่มีไวรัส

    • ใช้ถุงยางอนามัยแล้ว ยังสามารถติดเริมได้ไหม?

    ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยงได้มาก แต่ไม่ได้ป้องกันได้ 100% เนื่องจากไวรัสอาจอยู่บริเวณที่ถุงยางไม่ได้ครอบคลุม

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    โรคเริมที่อวัยวะเพศเป็นโรคที่พบบ่อยแต่ยังคงเป็นความเข้าใจผิดในสังคมมากมาย การรู้จักสาเหตุ อาการ วิธีสังเกต และการดูแลรักษาอย่างถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ติดเชื้อสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างปกติและมีคุณภาพ นอกจากนี้ การป้องกันด้วยการใช้ถุงยางอนามัย และการมีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัยยังเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงของโรคนี้ หากสงสัยว่าตนเองมีอาการโรคเริมที่อวัยวะเพศ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจ และวินิจฉัยที่ถูกต้อง พร้อมรับคำแนะนำการรักษาที่เหมาะสม เพื่อควบคุมโรคไม่ให้ลุกลาม และลดผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Genital Herpes – CDC Fact Sheet. ข้อมูลเกี่ยวกับสาเหตุ อาการ และการป้องกันโรคเริมที่อวัยวะเพศ. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.cdc.gov/std/herpes/stdfact-herpes.htm
    • World Health Organization (WHO). Herpes simplex virus. ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับไวรัสเริมและการแพร่ระบาด. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus
    • National Health Service (NHS) UK. Genital herpes. ข้อมูลอาการ การรักษา และการป้องกันโรคเริมที่อวัยวะเพศ. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/
    • กระทรวงสาธารณสุขแห่งประเทศไทย. โรคเริมที่อวัยวะเพศ. ข้อมูลการป้องกันและดูแล. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th/viralp/detail/96
    • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). โรคเริม: ความรู้และการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.thaihealth.or.th/Content/33144-โรคเริม.html
  • วัคซีนสำหรับเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย ที่ทุกคนควรได้รับ

    วัคซีนสำหรับเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย ที่ทุกคนควรได้รับ

    เพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยไม่ใช่แค่การใช้ถุงยางอนามัยหรือการตรวจโรคเป็นประจำเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการป้องกันล่วงหน้า ด้วยการฉีดวัคซีนที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัจจุบันมีวัคซีนที่สามารถป้องกันโรคที่เกี่ยวข้องกับเพศสัมพันธ์ได้หลายชนิด และเหมาะสำหรับทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะวัยรุ่น วัยเจริญพันธุ์ รวมถึงกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ชายรักชาย หรือผู้ที่มีคู่นอนหลายคน

    วัคซีนสำหรับเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย ที่ทุกคนควรได้รับ

    วัคซีนสำหรับเพศสัมพันธ์ปลอดภัย คืออะไร?

    วัคซีนสำหรับเพศสัมพันธ์ปลอดภัย หมายถึง วัคซีนที่ใช้เพื่อป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STI) ซึ่งบางโรคสามารถก่อให้เกิดผลกระทบที่รุนแรงต่อร่างกาย เช่น การติดเชื้อเรื้อรัง การเกิดภาวะตับอักเสบเรื้อรัง หรือการกลายเป็นมะเร็งในระยะยาว

    หลักการทำงานของวัคซีนเหล่านี้ คือ การกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อโรคก่อนที่จะได้รับเชื้อจริง เมื่อเกิดการสัมผัสในภายหลัง ร่างกายจะสามารถ ตอบสนอง และกำจัดเชื้อได้อย่างรวดเร็ว และมีประสิทธิภาพ จึงช่วยลดโอกาสในการติดเชื้อ ลดความรุนแรงของอาการ และลดโอกาสในการแพร่เชื้อสู่ผู้อื่น

    วัคซีนอะไรบ้างที่เกี่ยวข้องกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์?

    วัคซีน HPV (HPV Vaccine)

    • ป้องกันโรค
      • มะเร็งปากมดลูก
      • มะเร็งทวารหนัก
      • มะเร็งช่องปาก และลำคอ
      • หูดหงอนไก่ (Genital warts)
    • กลุ่มเป้าหมาย
      • แนะนำให้ฉีดตั้งแต่อายุ 9–26 ปี เพื่อประสิทธิภาพสูงสุดก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์
      • สามารถฉีดได้ถึงอายุ 45 ปี หากยังไม่เคยได้รับวัคซีน
      • เหมาะสำหรับ ทุกเพศ โดยเฉพาะกลุ่ม ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย (MSM) ซึ่งมีความเสี่ยงต่อมะเร็งทวารหนัก
    • ความสำคัญ HPV เป็นไวรัสที่พบได้บ่อยที่สุดในผู้ที่มีเพศสัมพันธ์ และแม้ไม่แสดงอาการก็สามารถแพร่เชื้อได้ การฉีดวัคซีนช่วยป้องกันการติดเชื้อที่อาจนำไปสู่มะเร็งในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    วัคซีนไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B Vaccine)

    • ป้องกันโรค
      • ไวรัสตับอักเสบชนิดบี
      • โรคตับเรื้อรัง
      • มะเร็งตับ
    • วิธีการติดเชื้อ
      • ผ่านทางเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน
      • การใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน
      • การสัมผัสเลือดหรือสารคัดหลั่งที่ปนเปื้อน
    • กลุ่มเป้าหมาย
      • เป็นวัคซีน พื้นฐานที่เด็กไทยได้รับตั้งแต่แรกเกิด
      • ผู้ใหญ่ที่ไม่เคยได้รับ หรือไม่ทราบสถานะภูมิคุ้มกัน ควรตรวจเลือด และฉีดวัคซีนให้ครบตามชุด
    • ความสำคัญ ไวรัสตับอักเสบบีสามารถทำให้ตับอักเสบแบบเรื้อรัง และเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งตับ การฉีดวัคซีนครบชุดสามารถให้ภูมิคุ้มกันถาวรตลอดชีวิต

    วัคซีนไวรัสตับอักเสบเอ (Hepatitis A Vaccine)

    • ป้องกันโรค ไวรัสตับอักเสบชนิดเอ ซึ่งเป็นการติดเชื้อเฉียบพลันที่ตับ
    • วิธีการติดเชื้อ
      • การรับประทานอาหารหรือน้ำที่ไม่สะอาด
      • การสัมผัสโดยตรงกับอุจจาระของผู้ติดเชื้อ
      • เพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก ปาก (rimming)
    • กลุ่มเป้าหมาย
      • ผู้ที่มีความเสี่ยงจากพฤติกรรมทางเพศ เช่น MSM หรือผู้มีคู่นอนหลายคน
      • ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ระบาด หรือจะเดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาดของโรค
    • ความสำคัญ ไวรัสตับอักเสบเอแม้จะไม่ทำให้เกิดการติดเชื้อเรื้อรัง แต่สามารถทำให้เกิดอาการรุนแรง โดยเฉพาะในผู้ใหญ่ และยังแพร่กระจายได้ง่ายมาก การฉีดวัคซีนช่วยป้องกันการเจ็บป่วยที่ไม่จำเป็น

    ใครบ้างที่ควรได้รับวัคซีน?

    วัคซีนเหล่านี้ ไม่ใช่เฉพาะกลุ่มเสี่ยงเท่านั้นที่ควรฉีด แต่ “ทุกคน” ที่เคยมี หรือกำลังจะมีเพศสัมพันธ์ควรได้รับ โดยเฉพาะ:

    • วัยรุ่น และวัยเริ่มต้นเพศสัมพันธ์
    • ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน
    • กลุ่ม LGBTQ+ โดยเฉพาะ MSM และหญิงข้ามเพศ
    • ผู้ที่มีประวัติติดเชื้อ STI หรือคู่ของผู้ที่มี STI
    • คนที่ไม่เคยตรวจหรือฉีดวัคซีนตับอักเสบ
    ประโยชน์ของการฉีดวัคซีนเพื่อเพศสัมพันธ์ปลอดภัย

    ประโยชน์ของการฉีดวัคซีนเพื่อเพศสัมพันธ์ปลอดภัย

    • ป้องกันโรคติดต่อร้ายแรง วัคซีนช่วยป้องกันโรคที่ไม่มียารักษาเฉพาะ เช่น HPV รวมถึงโรคที่ก่อให้เกิดมะเร็งหรือภาวะเรื้อรัง
    • ลดการแพร่เชื้อในชุมชน เมื่อคนส่วนใหญ่ได้รับวัคซีน จะเกิด ภูมิคุ้มกันหมู่ (herd immunity) ช่วยลดการแพร่กระจายของเชื้อ
    • เพิ่มความมั่นใจในการมีเพศสัมพันธ์ เมื่อรู้ว่าตนเองได้รับวัคซีนป้องกัน จะรู้สึกปลอดภัย และกล้าสื่อสารเรื่องสุขภาพกับคู่มากขึ้น
    • ลดค่าใช้จ่ายระยะยาว การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา โดยเฉพาะโรคที่ต้องรักษานาน เช่น มะเร็งตับ หรือมะเร็งปากมดลูก

    วัคซีนเหล่านี้ฉีดได้ที่ไหน?

    • สถานพยาบาลทั่วไป เช่น โรงพยาบาลรัฐ และเอกชน
    • คลินิกเฉพาะทางด้านวัคซีน หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
    • คลินิกนิรนาม
    • บางจังหวัดมีบริการฟรีสำหรับกลุ่มเสี่ยง เช่น ในโครงการป้องกันเอดส์

    ควรสอบถามก่อนเข้ารับบริการ ว่ามีวัคซีนชนิดใดบ้าง ราคาเท่าไร และต้องฉีดกี่เข็ม

    คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวัคซีน และเพศสัมพันธ์

    Q: ฉีดวัคซีนแล้ว ยังต้องใช้ถุงยางไหม?

    A: ใช่! วัคซีนป้องกันได้บางโรค แต่ไม่ได้ป้องกันทั้งหมด เช่น หนองใน ซิฟิลิส หรือ HIV จึงยังต้องใช้ถุงยางอนามัยเสมอ

    Q: วัคซีนมีผลข้างเคียงไหม?

    A: อาจมีอาการบวมแดงบริเวณที่ฉีด ปวดเมื่อยเล็กน้อย หรือมีไข้เล็กน้อยในบางราย แต่ไม่อันตราย

    Q: ต้องตรวจเลือดก่อนฉีดไหม?

    A: บางวัคซีน เช่น ตับอักเสบบี อาจตรวจเลือดก่อนเพื่อดูว่ามีภูมิอยู่แล้วหรือไม่

    Q: ต้องฉีดกี่เข็ม? ต้องฉีดซ้ำไหม?

    A:  HPV: ฉีด 2–3 เข็มภายใน 6 เดือน ขึ้นกับอายุ,  Hepatitis A และ B: ต้องฉีดครบชุด (2–3 เข็ม) เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันถาวร และไม่จำเป็นต้องฉีดซ้ำทุกปี ยกเว้นตามคำแนะนำของแพทย์

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    วัคซีนเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญในการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ โดยเฉพาะในโลกยุคใหม่ที่การมีเพศสัมพันธ์ไม่ได้จำกัดแค่รูปแบบเดียว การรู้จัก และเข้าถึงวัคซีนที่เหมาะสมจึงเป็นการดูแลตัวเอง และคนรอบข้างให้มีสุขภาพดีอย่างยั่งยืน

    หากคุณยังไม่เคยตรวจภูมิ หรือยังไม่เคยรับวัคซีนเหล่านี้ ถึงเวลาที่ควรเริ่มวางแผนเพื่อ “เพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย” ตั้งแต่วันนี้

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). HPV Vaccination Overview. Information on recommended ages, vaccine benefits, and effectiveness. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.cdc.gov/hpv/parents/vaccine.html
    • World Health Organization (WHO). Immunization in the Western Pacific: Hepatitis B. Global guidelines on hepatitis B vaccination and prevention. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int/westernpacific/health-topics/hepatitis/regional-hepatitis-programme/hepatitis-b
    • Immunization Action Coalition. Hepatitis A and B Vaccination Information. Resources on how vaccines protect against liver infections. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.immunize.org/hepatitis
    • กระทรวงสาธารณสุขแห่งประเทศไทย. เว็บไซต์ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลวัคซีน HPV และวัคซีนไวรัสตับอักเสบในกลุ่มวัยรุ่นและประชาชนทั่วไป. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th
    • สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันด้วยวัคซีนในมิติของสุขภาพทางเพศ. แนวคิดและนโยบายสาธารณะด้านวัคซีนเพื่อป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.nationalhealth.or.th
  • อย่ามองข้าม! โลน และความเสี่ยงต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

    อย่ามองข้าม! โลน และความเสี่ยงต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

    แม้ว่าโลน หรือ เหาโลน จะไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในกลุ่มที่ร้ายแรงอย่างเอชไอวี หรือซิฟิลิส แต่การติดโลนก็เป็นสัญญาณสำคัญที่สะท้อนถึงพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ และอาจมาพร้อมกับการติดโรคอื่น ๆ ได้โดยไม่รู้ตัว การเข้าใจว่าโลนคืออะไร ติดต่อได้อย่างไร และเชื่อมโยงกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างไร จึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับทุกคนที่ใส่ใจในสุขภาพทางเพศ

    อย่ามองข้าม! โลน และความเสี่ยงต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

    โลนคืออะไร?

    โลน หรือเหาโลน (Pubic Lice)  หรือชื่อทางการแพทย์ว่า Pthirus pubis  เป็นแมลงปรสิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ตามขนในบริเวณอวัยวะเพศ โดยติดต่อจากคนหนึ่งไปยังอีกคนได้ง่ายผ่านการสัมผัสทางร่างกายอย่างใกล้ชิด ซึ่งส่วนใหญ่มักเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่มีการป้องกัน โลนจะเคลื่อนย้ายจากร่างกายของผู้ติดเชื้อไปยังร่างกายของผู้อื่นผ่านการสัมผัสกับขนที่อยู่ติดผิวหนัง ไม่จำเป็นต้องมีการสอดใส่ทางเพศก็สามารถแพร่เชื้อได้

    นอกจากการมีเพศสัมพันธ์แล้ว โลนยังสามารถติดต่อผ่านทางอ้อม เช่น การใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกันกับผู้ติดเชื้อ เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน หรือเสื้อผ้า โดยเฉพาะหากเป็นของที่สัมผัสกับบริเวณขนเพชรโดยตรง แม้ในบางกรณีที่หายาก โลนอาจติดต่อผ่านพื้นผิวที่มีความชื้น เช่น ที่นั่งห้องน้ำสาธารณะที่ไม่สะอาด แต่โอกาสเหล่านี้ค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับการติดต่อโดยตรงผ่านกิจกรรมทางเพศ

    โลนเกี่ยวข้องกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อย่างไร?

    แม้โลนจะไม่จัดอยู่ในกลุ่มโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ตามนิยามทางการแพทย์แบบเคร่งครัด แต่การพบโลนในผู้ป่วยมักเชื่อมโยงกับพฤติกรรมทางเพศที่มีความเสี่ยงสูง และบ่อยครั้งพบร่วมกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ อื่น ๆ เช่น หนองใน (Gonorrhea), ซิฟิลิส (Syphilis), เริม (Herpes simplex virus) และไวรัส HPV

    การมีโลนจึงไม่ใช่เพียงปัญหาความไม่สบายตัว แต่ยังอาจเป็นสัญญาณของการมีพฤติกรรมทางเพศที่ไม่ได้รับการป้องกันอย่างเหมาะสม เช่น การมีคู่นอนหลายคน ไม่ใช้ถุงยางอนามัย หรือไม่ได้ตรวจสุขภาพทางเพศอย่างสม่ำเสมอ

    นอกจากนี้ อาการคันจากโลนมักทำให้เกิดการเกา ซึ่งอาจทำให้เกิดบาดแผลหรือรอยถลอกเล็ก ๆ บริเวณผิวหนัง ซึ่งเป็นจุดเสี่ยงที่เชื้อโรค เช่น เชื้อเอชไอวี สามารถเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้นโดยเฉพาะหากมีการสัมผัสกับของเหลวหรือเลือดจากคู่ที่ติดเชื้อ

    อาการของการติดโลน

    ผู้ที่ติดโลนมักมีอาการค่อนข้างชัดเจน โดยอาการหลักที่พบคือ อาการคันอย่างรุนแรง บริเวณอวัยวะเพศ ซึ่งอาการจะรุนแรงเป็นพิเศษในช่วงกลางคืนเมื่อโลนออกมาดูดเลือด อาการอื่น ๆ ที่อาจพบร่วมด้วย ได้แก่

    • อาการคันบริเวณโคนขนเพชรหรืออวัยวะเพศ พร้อมด้วยตุ่มแดงหรือแผลเล็ก ๆ จากการเกา
    • พบจุดเลือดเล็ก ๆ หรือไข่ของโลน (nits) ติดอยู่ที่โคนขน มองเห็นเป็นจุดขาวหรือสีเทาอมเหลือง
    • ในบางรายอาจพบโลนหรือไข่ที่ขนบริเวณอื่นของร่างกาย เช่น รักแร้ คิ้ว ขนหน้าอก หรือหนวดเครา โดยเฉพาะในผู้ที่มีขนหนาแน่น

    การติดโลนไม่ได้ทำให้เกิดอันตรายร้ายแรง แต่ก่อให้เกิดความไม่สบายตัว และสร้างความวิตกกังวลอย่างมาก โดยเฉพาะหากเกิดร่วมกับการติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ จึงควรได้รับการตรวจ และรักษาโดยเร็ว เพื่อป้องกันการแพร่กระจาย และภาวะแทรกซ้อนที่อาจตามมา

    การวินิจฉัยโลน

    การวินิจฉัยการติดโลน สามารถทำได้โดยอาศัยการตรวจร่างกายจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ โดยแพทย์จะตรวจดูบริเวณที่มีอาการคันหรือพบตุ่มแดง โดยเฉพาะบริเวณอวัยวะเพศ ขนหน้าอก ขาหนีบ รักแร้ หรือแม้แต่คิ้ว และขนตาในบางกรณี

    การตรวจจะใช้กล้องขยายชนิดพิเศษ (Dermatoscope หรือ Magnifying lens) เพื่อค้นหาแมลงตัวเต็มวัยหรือไข่ของโลนที่เกาะอยู่บริเวณโคนขน ซึ่งมักมีลักษณะเป็นจุดขาวหรือสีเหลืองซีดขนาดเล็ก หากพบแมลงที่ยังมีชีวิตหรือร่องรอยของไข่ แพทย์จะสามารถยืนยันการวินิจฉัยได้ทันที

    ในบางกรณี โดยเฉพาะเมื่อพบว่าผู้ป่วยมีพฤติกรรมทางเพศที่มีความเสี่ยงสูง หรือมีอาการอื่นที่เกี่ยวข้อง แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจหาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ อื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น ซิฟิลิส หนองใน หรือ HIV เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีการติดเชื้ออื่นซ้อนอยู่ ซึ่งจะช่วยให้วางแผนการรักษาได้อย่างครอบคลุม และปลอดภัย

    การรักษาโลน

    การรักษาโลน

    เมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโลน การรักษาจะเน้นที่การกำจัดแมลงตัวเต็มวัย และไข่ให้หมดไป รวมถึงการป้องกันการแพร่เชื้อหรือการติดซ้ำ โดยแนวทางการรักษาที่ได้ผลและนิยมใช้ มีดังนี้:

    • การใช้ยาฆ่าแมลงเฉพาะที่ ยาที่แนะนำคือ permethrin 1% cream หรือ lotion ซึ่งสามารถหาซื้อได้ในร้านขายยาทั่วไป โดยให้ทายาให้ทั่วบริเวณที่ติดเชื้อ รวมถึงโคนขน และทิ้งไว้ตามเวลาที่ระบุในฉลาก จากนั้นล้างออก และอาจต้องทาซ้ำใน 7–10 วันหากยังพบไข่หรืออาการคัน
    • การซักผ้า และของใช้ส่วนตัว เสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน ผ้าเช็ดตัว หรือของใช้ส่วนตัวที่อาจมีการสัมผัสกับร่างกายของผู้ติดโลน ควรซักด้วยน้ำร้อนที่อุณหภูมิอย่างน้อย 50–60 องศาเซลเซียส และตากแดดหรืออบแห้งให้สนิท เพื่อฆ่าไข่หรือแมลงที่อาจติดอยู่
    • การโกนขนบริเวณที่ติดเชื้อ แม้ไม่ใช่วิธีรักษาหลัก แต่การโกนขนบริเวณที่มีการติดเชื้อช่วยลดจำนวนไข่ที่เกาะติด และช่วยให้ยาทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
    • การรักษาคู่นอนพร้อมกัน เพื่อป้องกันการติดซ้ำ คู่นอนทุกคนในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา ควรได้รับการตรวจ และรักษาไปพร้อมกัน แม้ไม่มีอาการก็ตาม เพราะโลนสามารถซ่อนตัว และแพร่เชื้อได้แม้ไม่มีอาการชัดเจน

    วิธีป้องกันการติดโลน

    แม้การรักษาโลนจะสามารถทำได้ง่าย และได้ผลในเวลาไม่นาน แต่การป้องกันยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุด โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์เป็นประจำหรือมีคู่นอนหลายคน ดังนี้:

    • ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ แม้ถุงยางจะไม่สามารถป้องกันโลนได้ 100% เนื่องจากโลนสามารถเกาะที่ขนบริเวณอื่นได้ แต่ก็ช่วยลดความเสี่ยงของโรคติดต่ออื่น ๆ ได้อย่างมาก
    • หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่ไม่ทราบสถานะทางสุขภาพ การรู้จัก และไว้ใจคู่นอน รวมถึงการตรวจสุขภาพร่วมกันก่อนมีเพศสัมพันธ์ เป็นวิธีที่ช่วยป้องกันได้ทั้งโลน และ STI
    • ตรวจสุขภาพทางเพศอย่างสม่ำเสมอ ควรตรวจอย่างน้อยปีละ 1–2 ครั้ง หรือมากกว่านั้นหากมีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น เปลี่ยนคู่นอนบ่อย
    • รักษาความสะอาดของอวัยวะเพศ และของใช้ส่วนตัว หมั่นล้างทำความสะอาดบริเวณขนเพชร และอวัยวะเพศทุกวัน เปลี่ยนผ้าเช็ดตัว และเสื้อผ้าเป็นประจำ
      ไม่ใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น โดยเฉพาะผ้าเช็ดตัว ผ้าห่ม หรือชุดชั้นใน เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของโลนหรือแม้แต่โรคผิวหนังอื่น ๆ

    อ่านบทความอื่น ๆ เพิ่มเติม

    โลนอาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่แท้จริงแล้วอาจเป็น สัญญาณเตือน ว่าคุณหรือคู่ของคุณมีพฤติกรรมเสี่ยง และอาจกำลังเผชิญกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยไม่รู้ตัว อย่ามองข้ามอาการคันหรือความผิดปกติเล็ก ๆ ที่อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพทางเพศระยะยาวได้

    เอกสารอ้างอิง

    • Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Pubic Lice (Crabs) – Symptoms and Treatment. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.cdc.gov/parasites/lice/pubic/index.html
    • U.S. National Library of Medicine. MedlinePlus – Pubic Lice. Trusted information on diagnosis, treatment, and prevention. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://medlineplus.gov/pubiclice.html
    • World Health Organization (WHO). Sexually transmitted infections (STIs). Overview of infections, prevention and control. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis)
    • กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์: โรคพยาธิภายนอก. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://ddc.moph.go.th/disease/
    • สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.). สุขภาพทางเพศ: เรื่องที่ไม่ควรมองข้าม. [ออนไลน์] เข้าถึงได้จาก https://www.nationalhealth.or.th/health-issue/sexual-health

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Allow
Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

Allow All
Manage Consent Preferences
  • Always Active

Save