เริมที่อวัยวะเพศ เป็นการติดเชื้อไวรัสที่อาจทำให้มีตุ่มน้ำ แผล แสบ คัน หรือปวด แต่หลายคนไม่มีอาการหรือมีอาการน้อยจนไม่ทันสังเกต การดูจากรูปอย่างเดียวจึงยังยืนยันไม่ได้
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด แบ่ง หรือปรับยาต้านไวรัส ยาทา หรือยาแก้ปวดเองโดยไม่ตรวจความเหมาะสม
เริมที่อวัยวะเพศมีอาการอย่างไร
อาการอาจเริ่มด้วยยิบ ๆ คัน แสบ หรือปวดบริเวณที่จะเกิดแผล จากนั้นอาจมีตุ่มน้ำหนึ่งตุ่มหรือหลายตุ่ม ตุ่มแตกเป็นแผล และค่อย ๆ หาย บางคนปัสสาวะแสบ มีไข้ ปวดเมื่อย หรือมีต่อมน้ำเหลืองโต โดยเฉพาะครั้งแรก
อาการอาจคล้ายรูขุมขนอักเสบ แผลจากการเสียดสี ซิฟิลิส หรือปัญหาผิวหนังอื่น หากมีแผลใหม่ควรไปตรวจขณะที่แผลยังอยู่ เพราะอาจเก็บตัวอย่างจากแผลได้ง่ายกว่าหลังแผลหาย
เริมติดต่อได้อย่างไร
เชื้อแพร่ผ่านการสัมผัสผิวหนังหรือเยื่อบุบริเวณที่มีเชื้อ ระหว่างเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทวารหนัก ปาก หรือการสัมผัสใกล้ชิด เชื้อแพร่ได้มากเมื่อมีตุ่มหรือแผล แต่บางครั้งแพร่ได้แม้ไม่มีอาการให้เห็น
HSV-1 ซึ่งมักทำให้เริมที่ปากสามารถทำให้เกิดเริมที่อวัยวะเพศจากออรัลเซ็กซ์ได้ ส่วน HSV-2 มักสัมพันธ์กับเริมที่อวัยวะเพศ การมีเริมไม่ได้บอกว่าใครนอกใจ เพราะเชื้ออาจอยู่โดยไม่มีอาการเป็นเวลานานก่อนพบครั้งแรก
ตรวจเริมอย่างไร
ผู้ให้บริการจะดูอาการ ตำแหน่งแผล และประวัติการสัมผัส หากมีแผล อาจเก็บตัวอย่างจากแผลเพื่อช่วยยืนยันชนิดเชื้อ การตรวจเลือดอาจมีประโยชน์ในบางสถานการณ์ แต่ไม่ได้บอกตำแหน่งหรือเวลาที่รับเชื้อได้ชัดเจนทุกกรณี
ไม่ควรสรุปจากรูปถ่ายหรือผลเลือดเพียงอย่างเดียว หากมีแผลที่อวัยวะเพศ ผู้ให้บริการอาจเสนอการตรวจซิฟิลิส HIV และ STI อื่นตามความเหมาะสม เพราะอาการบางโรคคล้ายกันและอาจพบร่วมกันได้
เริมที่อวัยวะเพศรักษาอย่างไร
ปัจจุบันยังไม่มียาที่กำจัดเชื้อออกจากร่างกาย แต่ยาต้านไวรัสช่วยลดความรุนแรงและระยะเวลาของอาการได้ ผู้ให้บริการอาจพิจารณายาสำหรับอาการครั้งแรก ใช้เมื่อเริ่มมีอาการซ้ำ หรือใช้ต่อเนื่องเพื่อลดการกลับเป็นซ้ำและลดโอกาสแพร่เชื้อในบางคน
แผนที่เหมาะสมขึ้นกับว่าเป็นครั้งแรกหรือกลับเป็นซ้ำ ความถี่และความรุนแรง สุขภาพไต ยาอื่น การตั้งครรภ์ และภูมิคุ้มกัน จึงไม่ควรใช้สูตรยาของคนอื่นหรือซื้อยาจากโพสต์ออนไลน์
ระหว่างมีแผลดูแลตัวเองอย่างไร
- ล้างเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาดและซับให้แห้ง ไม่แกะ บีบ หรือเจาะตุ่ม
- สวมเสื้อผ้าหลวมเพื่อลดการเสียดสี
- ล้างมือหลังสัมผัสบริเวณแผล และหลีกเลี่ยงการจับตา
- งดกิจกรรมทางเพศที่สัมผัสบริเวณแผลจนแผลหายและรับคำแนะนำแล้ว
- ไม่ใช้แอลกอฮอล์ น้ำยาฆ่าเชื้อแรง ๆ สมุนไพร หรือครีมที่ไม่ทราบส่วนประกอบทาแผล
ถุงยางช่วยลดโอกาสแพร่เชื้อ แต่ป้องกันได้ไม่ทั้งหมด เพราะผิวหนังที่มีเชื้ออาจอยู่นอกบริเวณที่ถุงยางปกคลุม การแจ้งคู่และวางแผนร่วมกันช่วยลดความกังวลและความเสี่ยงได้
อาการแบบไหนควรไปพบแพทย์เร็ว
- ปวดมาก ปัสสาวะไม่ได้ หรือแผลลุกลามเร็ว
- ปวดตา ตาแดง แพ้แสง หรือมองเห็นเปลี่ยนไป
- ปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง สับสน หรืออ่อนแรง
- ตั้งครรภ์และมีแผลหรือสงสัยติดเชื้อครั้งแรก โดยเฉพาะช่วงใกล้คลอด
- มีภูมิคุ้มกันต่ำ แผลกว้าง หรืออาการไม่ดีขึ้น
อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเกิดจากเริมเสมอไป แต่ควรได้รับการประเมินเร็ว
เริมกลับเป็นซ้ำเพราะอะไร
หลังติดเชื้อ ไวรัสจะอยู่ในร่างกายและอาจกลับมาทำให้มีอาการได้ บางคนสังเกตว่าเกี่ยวกับความเจ็บป่วย ความเครียด การพักผ่อนน้อย ประจำเดือน หรือการเสียดสี แต่ตัวกระตุ้นต่างกัน และบางครั้งไม่มีสาเหตุชัดเจน
หากกลับเป็นซ้ำบ่อย เจ็บมาก หรือกระทบความสัมพันธ์ ให้จดวันที่และอาการแล้วคุยกับคลินิก มีทางเลือกช่วยลดอาการและความถี่ได้โดยไม่ต้องรู้สึกผิดหรือตีตราตัวเอง
อ่านพื้นฐานเพิ่มเติมได้ที่ ทำความเข้าใจไวรัสเริมและการกลับเป็นซ้ำ และดูเรื่องการตรวจได้ที่ การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเริมที่อวัยวะเพศ
เริมหายขาดไหม
ยาช่วยควบคุมอาการแต่ยังไม่กำจัดไวรัสออกจากร่างกาย อาการอาจกลับเป็นซ้ำได้ และหลายคนพบว่าความถี่ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป
ไม่มีแผล แปลว่าไม่แพร่เชื้อใช่ไหม
ไม่เสมอไป เชื้ออาจแพร่ได้ในช่วงที่ไม่มีอาการ แม้โอกาสมักสูงกว่าเมื่อมีแผลหรืออาการนำ
มีเริมต้องงดเพศสัมพันธ์ตลอดไปไหม
ไม่จำเป็น แต่ควรงดเมื่อมีอาการหรือแผล พูดคุยกับคู่ ใช้ถุงยางเมื่อเหมาะสม และปรึกษาเรื่องยาหากต้องการลดการกลับเป็นซ้ำหรือโอกาสแพร่เชื้อ
ใช้ยาทาอย่างเดียวได้ไหม
ไม่ควรเลือกเอง ยาทาหลายชนิดไม่ได้ช่วยเริมและบางอย่างทำให้ระคายเคือง ผู้ให้บริการจะช่วยพิจารณาว่าต้องใช้ยาต้านไวรัสหรือดูแลแบบใด
สรุปเริมที่อวัยวะเพศ
เริมเป็นการติดเชื้อที่ควบคุมอาการได้แต่ยังไม่มียากำจัดเชื้อทั้งหมด หากมีแผลใหม่ควรไปตรวจ ไม่แกะหรือทาสารรุนแรง และไม่ซื้อยารักษาเอง ผู้ที่มีอาการบ่อยหรือกังวลเรื่องการแพร่เชื้อสามารถวางแผนดูแลร่วมกับคลินิกได้