Chemsex หมายถึงการใช้สารร่วมกับกิจกรรมทางเพศ สารอาจทำให้การตัดสินใจ ความจำ การรับรู้ความเจ็บ และความสามารถในการให้ความยินยอมเปลี่ยนไป ความเสี่ยงจึงไม่ได้มีเฉพาะ HIV หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แต่รวมถึงการใช้สารเกินขนาด การบาดเจ็บ ความรุนแรง สุขภาพใจ และยาประจำที่ถูกลืม
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อช่วยลดอันตราย ไม่สนับสนุนการใช้สารและไม่แทนการดูแลฉุกเฉิน ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับ PrEP, PEP, ยาต้าน HIV หรือยาประจำเอง และไม่ควรทดลองผสมสารหรือยาจากข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต
เริ่มจากความปลอดภัยและความยินยอม
ความยินยอมต้องชัดเจน ต่อเนื่อง และถอนได้ทุกเมื่อ คนที่หมดสติ สับสนมาก หรือไม่สามารถสื่อสารการตัดสินใจได้ไม่สามารถให้ความยินยอม การตกลงก่อนใช้สารไม่ได้แทนการเช็กความยินยอมระหว่างกิจกรรม
- คุยขอบเขต สิ่งที่ไม่ยอมรับ และวิธีหยุดก่อนเริ่ม
- มีคนที่ไว้ใจได้รู้ว่าอยู่ที่ไหนหรือกำหนดเวลาเช็กกัน
- เก็บโทรศัพท์ให้มีแบตเตอรี่และเข้าถึงทางออกได้
- ไม่ถ่ายหรือส่งภาพโดยไม่มีความยินยอมเฉพาะเจาะจง
- หากรู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ออกจากสถานการณ์และขอความช่วยเหลือ
สัญญาณฉุกเฉินจากสาร
ให้เรียกบริการฉุกเฉินทันที หากปลุกไม่ตื่น หายใจช้าหรือหายใจลำบาก ชัก เจ็บหน้าอก ตัวร้อนจัด สับสนรุนแรง ก้าวร้าวจนควบคุมไม่ได้ ริมฝีปากเขียว หรือหมดสติ อย่าปล่อยให้อยู่ลำพังและอย่าคิดว่าให้นอนพักแล้วจะหาย
บอกทีมฉุกเฉินตามจริงว่าสารหรือยาที่อาจใช้คืออะไร เมื่อไร และประมาณเท่าใด หากไม่ทราบให้บอกว่าไม่ทราบ ข้อมูลนี้ช่วยรักษาชีวิต ไม่ใช่เวลาตำหนิผู้ใช้สาร
ลดอันตรายจากการใช้สารอย่างไร
วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือไม่ใช้สาร แต่หากยังไม่พร้อมหยุด การลดอันตรายช่วยลดความเสี่ยงบางส่วนได้โดยไม่ทำให้การใช้สารปลอดภัยทั้งหมด
- ไม่ใช้สารลำพัง และไม่รับสารที่ไม่ทราบชนิดหรือส่วนประกอบ
- หลีกเลี่ยงการผสมสาร แอลกอฮอล์ ยานอนหลับ หรือยากระตุ้น เพราะผลอาจคาดเดาไม่ได้
- ไม่แบ่งเข็ม กระบอกฉีด หลอด อุปกรณ์เตรียมสาร หรือของที่อาจเปื้อนเลือด
- พัก ดื่มน้ำพอเหมาะ และออกจากพื้นที่ร้อนเมื่อรู้สึกผิดปกติ โดยไม่ดื่มน้ำมากเกินไปอย่างรวดเร็ว
- เก็บยาประจำไว้ในบรรจุภัณฑ์เดิมและตั้งเตือนที่ไม่เปิดเผยข้อมูล
สารบางชนิดมีปฏิกิริยากับยาต้าน HIV ยาด้านสุขภาพจิต ยานอนหลับ และยาที่ใช้เรื่องสมรรถภาพทางเพศ อาจทำให้ระดับยาเปลี่ยน ความดันผิดปกติ หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ ควรบอกรายการสารและยาทั้งหมดแก่แพทย์หรือเภสัชกร ไม่ปรับยาเองเพื่อให้ใช้สารได้
ลดการบาดเจ็บและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
- เตรียมถุงยางและสารหล่อลื่นให้เข้าถึงง่าย และเปลี่ยนเมื่อเปลี่ยนคนหรือกิจกรรม
- หยุดเมื่อเจ็บ ชา มีเลือด หรือไม่สามารถเช็กความยินยอมได้
- ไม่ใช้อุปกรณ์ทางเพศร่วมกันโดยไม่ทำความสะอาดหรือเปลี่ยนถุงยาง
- ตรวจ STI ตามตำแหน่งสัมผัส เช่น คอ อวัยวะเพศ หรือทวารหนัก ไม่ใช่ตรวจเลือดอย่างเดียว
- ทบทวนวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีและวัคซีนอื่นตามประวัติ
จำนวนคู่หรืออัตลักษณ์ไม่ใช่คำตัดสินความเสี่ยง เหตุการณ์จริง เช่น การมีแผล เลือด การใช้เข็มร่วม และวิธีป้องกัน เป็นข้อมูลที่ช่วยวางแผนตรวจได้มากกว่า
หลังเหตุการณ์เสี่ยง HIV ควรทำอย่างไร
หากเหตุการณ์เกิดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ติดต่อบริการ PEP โดยเร็วที่สุด ไม่ต้องรอให้มีอาการหรือรอผลตรวจของคู่ แจ้งเวลาที่เกิด ตำแหน่งสัมผัส การใช้ถุงยาง การมีเลือด และยาที่ใช้อยู่ เพื่อให้คลินิกประเมิน
ไม่ควรสวนล้าง ขัดถู ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อ หรือซื้อยาต้าน HIV มากินเอง เพราะไม่ลดความเสี่ยงและอาจทำให้เกิดแผล หากมีเหตุที่จำไม่ได้หรือสงสัยว่าถูกล่วงละเมิด สามารถขอการตรวจ ดูแลบาดแผล ป้องกันการติดเชื้อ และความช่วยเหลือด้านความปลอดภัยได้โดยไม่ต้องตัดสินใจแจ้งความทันที
PrEP และยาต้าน HIV เมื่อมีการใช้สาร
PrEP ช่วยลดโอกาสรับ HIV เมื่อใช้ตามแผน แต่ไม่ป้องกัน STI ชนิดอื่นหรืออันตรายจากสาร หากลืม PrEP หรือไม่แน่ใจว่าการป้องกันครอบคลุมเหตุการณ์ล่าสุดหรือไม่ ให้ติดต่อคลินิกโดยเร็ว ไม่กินเพิ่มหรือสลับรูปแบบเอง
ผู้มี HIV ที่ใช้ยาต้านต่อเนื่องและรักษา Viral Load ให้น้อยกว่า 200 copies/mL จะไม่ส่งต่อ HIV ทางเพศสัมพันธ์ตามหลัก U=U การลืมยาเพียงครั้งเดียวไม่ได้พิสูจน์ว่า Viral Load สูงขึ้นทันที แต่ควรติดต่อคลินิกหากขาดยาหลายครั้งหรือไม่แน่ใจ ไม่ควรเดาสถานะ U=U จากความรู้สึก
หลังเหตุการณ์ควรตรวจอะไร
ชนิดและเวลาตรวจขึ้นกับเหตุการณ์และตำแหน่งสัมผัส คลินิกอาจเสนอการตรวจ HIV ซิฟิลิส หนองใน หนองในเทียม ไวรัสตับอักเสบ หรือการตั้งครรภ์ตามบริบท ผลลบเร็วเกินไปอาจต้องตรวจซ้ำ ไม่ควรกำหนดรอบเดียวให้ทุกคน
หากมีแผล ปวด เลือดออก ตกขาวหรือสารคัดหลั่งผิดปกติ ปัสสาวะแสบ ไข้ ผื่น หรืออาการที่คอและทวารหนัก ให้แจ้งตำแหน่งทั้งหมด แม้บางจุดไม่มีอาการ
สัญญาณว่าควรขอความช่วยเหลือเรื่องการใช้สาร
- ใช้มากหรือนานกว่าที่ตั้งใจและหยุดยาก
- จำเหตุการณ์ไม่ได้หรือมีบาดเจ็บซ้ำ
- ขาดงาน ขาดนัด ลืมยา หรือมีปัญหาการเงิน
- ต้องเพิ่มปริมาณเพื่อให้ได้ผลเดิม หรือรู้สึกแย่เมื่อไม่ได้ใช้
- เกิดความระแวง เห็นหรือได้ยินสิ่งที่คนอื่นไม่เห็น ซึมเศร้า หรือคิดทำร้ายตัวเอง
เริ่มคุยกับคลินิก HIV คลินิกสุขภาพทางเพศ บริการลดอันตราย หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตได้ เป้าหมายอาจเป็นหยุด ลดความถี่ ป้องกันเหตุฉุกเฉิน หรือกลับเข้าสู่การรักษา ไม่จำเป็นต้องพร้อมเลิกทั้งหมดจึงจะขอความช่วยเหลือได้
หากมีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง และอย่าอยู่คนเดียว
อ่านเพิ่มได้ที่ PEP หลังเหตุเสี่ยง HIV และ ขอความช่วยเหลือด้านสุขภาพใจ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องหยุดใช้สารก่อนจึงไปตรวจหรือรับ PrEP ได้ไหม
ไม่ต้องรอ บริการที่ไม่ตีตราควรช่วยวางแผนตรวจ ป้องกัน และดูแลยาได้แม้ยังใช้สารอยู่ บอกข้อมูลตามจริงเพื่อให้ประเมินปฏิกิริยาระหว่างยาและความปลอดภัย
จำเหตุการณ์ไม่ได้ ควรขอ PEP ไหม
หากอาจมีเหตุสัมผัสและยังไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ขอประเมินทันที ผู้ให้บริการจะช่วยพิจารณาจากข้อมูลที่มี ไม่ต้องจำได้ครบทุกอย่างก่อนขอความช่วยเหลือ
ใช้สารแล้วลืมยาต้าน HIV ควรกินสองเท่าไหม
ไม่ควรกินสองเท่าเอง ดูฉลากหรือแผนที่คลินิกให้ไว้ และติดต่อคลินิกหรือเภสัชกรพร้อมชื่อยา เวลาที่ควรใช้ และเวลาที่นึกได้
สรุป Chemsex และการลดอันตราย
Chemsex เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยหลายด้าน ทั้งสาร ความยินยอม การบาดเจ็บ HIV/STI สุขภาพใจ และยาประจำ การให้ข้อมูลโดยไม่ตีตราช่วยให้คนขอความช่วยเหลือเร็วขึ้น เมื่อมีอาการฉุกเฉินให้เรียกบริการทันที เมื่อเสี่ยง HIV ให้ขอ PEP ภายใน 72 ชั่วโมง และไม่ปรับ PrEP หรือยาต้าน HIV เอง