ข้อมูลส่วนตัวเมื่อรับเพร็พทางไกล ตามตัวอย่างขั้นตอนในแนวทางเพร็พของไทย ปี 2568 มีตั้งแต่ชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ และสิทธิการรักษา ไปจนถึงประวัติพฤติกรรมเสี่ยงและผลตรวจเอชไอวี เล่มเดียวกันเขียนว่าระบบติดตามงานเพร็พของไทยใช้ฐานข้อมูลระดับประเทศ และวางแนวทางให้มีมาตรฐานการเข้าถึงข้อมูลเพื่อป้องกันความลับ ส่วนคู่มือคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับประชาชน ปี 2565 จัดข้อมูลสุขภาพและพฤติกรรมทางเพศเป็นข้อมูลอ่อนไหว
ข้อมูลส่วนตัวเมื่อรับเพร็พทางไกล ตามขั้นตอนตัวอย่างของแนวทางไทย
เพร็พ (PrEP) คือยาต้านไวรัสที่ใช้ก่อนสัมผัสเชื้อเพื่อป้องกันเอชไอวี แนวทางการจัดบริการเพร็พของไทย ปี 2568 ของกรมควบคุมโรค เขียนว่าจัดบริการเพร็พผ่านระบบทางไกลได้ แผนภาพตัวอย่างขั้นตอนเพร็พชนิดกินแบบทางไกลในเล่มนี้ มีขั้นที่เกี่ยวกับข้อมูลส่วนตัว เช่น
- ทำบัตรและตรวจสอบสิทธิการรักษา
- ตรวจสอบชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ และพิสูจน์ตัวตน
- ซักประวัติทางโทรศัพท์หรือไลน์ก่อนวันนัด
- วันนัด ซักประวัติ เช่น พฤติกรรมเสี่ยง การใช้เพร็พ ผลตรวจเอชไอวี และสัญญาณชีพ แล้วส่งให้เจ้าหน้าที่บันทึกลงระบบคอมพิวเตอร์
- รับยาที่ห้องยา หรือจัดส่งยาและถุงยางอนามัย
ข้อมูลอะไรถูกบันทึก และไปอยู่ที่ไหน
หัวข้อการจัดการข้อมูลของแนวทางเพร็พ ปี 2568 วางแนวทางที่หน่วยบริการอาจใช้ไว้ เช่น เก็บข้อมูลเบื้องต้นของผู้รับบริการ ได้แก่ เพศ อายุ กลุ่มประชากร และความเสี่ยง ผลตรวจเอชไอวีที่เป็นลบ วันที่เริ่มยา ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ การนัดหมาย การจ่ายยา ผลตรวจเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และผลข้างเคียง
แนวทางชุดเดียวกันมีข้อรวมข้อมูลเข้าระบบข้อมูลบริการเพร็พระดับประเทศ และมาตรฐานการเก็บและการเข้าถึงข้อมูลเพื่อป้องกันความลับ เล่มนี้เขียนว่าระบบติดตามงานเพร็พของไทยใช้ฐานข้อมูลระดับประเทศ เช่น NAP (National AIDS Program) ซึ่งเป็นฐานข้อมูลผู้ใช้บริการด้านเอชไอวีของหน่วยงานรัฐ เอกชน และองค์กรชุมชน
กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลให้สิทธิอะไร
คู่มือสำหรับประชาชนของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ฉบับ 23 มิถุนายน 2565 อธิบายว่าข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหวคือข้อมูลที่อาจก่อความเสี่ยงต่อสิทธิเสรีภาพ หรืออาจถูกใช้เลือกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม เช่น พฤติกรรมทางเพศ และข้อมูลสุขภาพ
คู่มือเดียวกันระบุสิทธิของเจ้าของข้อมูลไว้ เช่น ได้รับแจ้งรายละเอียดการเก็บข้อมูล ถอนความยินยอมในกรณีที่ให้ไว้ ขอรับสำเนา ขอให้ลบ และร้องเรียนต่อคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญเมื่อมีการฝ่าฝืนกฎหมายนี้ คู่มือเขียนด้วยว่าวิธีใช้สิทธิอื่นนอกจากการได้รับแจ้งเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด และถ้าหน่วยงานของรัฐประมวลผลโดยฐานประโยชน์สาธารณะ ประชาชนขอใช้สิทธิลบข้อมูลไม่ได้
อีกเล่มคือคู่มือการจัดบริการสุขภาพทางไกลด้านเอชไอวีของกรมควบคุมโรค คำนำลงปี 2566 เขียนให้บุคลากรของคลินิกยาต้านไวรัสที่ดูแลผู้มีเชื้อเอชไอวีผ่านระบบทางไกล ไม่ได้เขียนถึงบริการเพร็พโดยตรง คู่มือนี้จัดพฤติกรรมทางเพศและข้อมูลสุขภาพเป็นข้อมูลอ่อนไหว และวางไว้ว่าบริการจะควบคุมการเข้าถึงข้อมูลกลุ่มนี้ด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ
คู่มือเดียวกันยกตัวอย่างกรณีที่อาจเปิดเผยข้อมูลไว้ด้วย เช่น ส่งต่อการรักษาหรือขอคำปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เปิดเผยข้อมูลสุขภาพบางประการแก่ครอบครัวหรือคนที่เกี่ยวข้องในการดูแลเพื่อประโยชน์ของผู้รับบริการ และเปิดเผยต่อหน่วยงานอื่นเพื่อปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย และเขียนว่าถ้าผู้รับบริการพาคนอื่นมาอยู่ด้วยระหว่างรับบริการทางไกล จะถือว่ายินยอมโดยปริยายให้คนนั้นรู้ข้อมูลระหว่างการปรึกษา
อยากให้ข้อมูลน้อยลง หรือไม่ใช้ชื่อจริง ทำได้แค่ไหน
แนวทางเพร็พ ปี 2568 เขียนว่าผู้รับบริการบางคนต้องการรับบริการแบบไม่ระบุชื่อ เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกตีตราและเลือกปฏิบัติ และหน่วยบริการเพร็พหลายแห่งใช้อักษรตัวแรกของชื่อและนามสกุล ร่วมกับวันเดือนปีเกิดและเบอร์โทรศัพท์
ส่วนคู่มือบริการทางไกลของกรมควบคุมโรค ซึ่งเขียนให้คลินิกยาต้านไวรัส เขียนว่าถ้าผู้รับบริการไม่ยินยอมให้ข้อมูลส่วนบุคคล อาจทำให้ให้บริการทางการแพทย์ไม่ได้ และบางกรณีบริการต้องขอความยินยอมเพิ่ม ถ้าไม่ให้ อาจรับบริการไม่ได้หรือได้รับความสะดวกลดลง เช่น ไม่ได้รับจดหมายข่าว แต่จะไม่กระทบบริการพื้นฐานหลัก
ก่อนเริ่มเพร็พทางไกล ถามผู้ให้บริการอะไรได้บ้าง
ผู้เขียนแนะนำให้ถามหน่วยบริการก่อนให้ข้อมูล เช่น หน่วยบริการไหนเป็นผู้ดูแลข้อมูล ขอดูประกาศความเป็นส่วนตัว ข้อความที่พิมพ์ในแชตใครเห็นได้บ้าง ถ้าจะขอสำเนาข้อมูลต้องติดต่อทางไหน และถ้าถอนความยินยอมจะกระทบการรับยาหรือไม่ (คู่มือของ สคส. เขียนว่าผู้ควบคุมข้อมูลต้องแจ้งผลกระทบนี้ให้ทราบ) ระหว่างวิดีโอคอล ผู้เขียนแนะนำให้อยู่ในที่ที่ไม่มีคนอื่นได้ยิน เพราะเรื่องการยินยอมโดยปริยายในคู่มือข้างบน
ถ้าเพิ่งมีเหตุที่อาจสัมผัสเชื้อ อย่ารอนัดทางไกล ผู้เขียนแนะนำให้ไปสถานพยาบาลโดยเร็วที่สุด แนวทางเพร็พ ปี 2568 เขียนว่าถ้าเหตุเสี่ยงครั้งล่าสุดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้พิจารณารับเป๊ปก่อนแล้วจึงเริ่มเพร็พ ลำดับนี้แพทย์เป็นผู้กำหนด อย่าเริ่มหรือเลื่อนยาเอง และถ้าเลย 72 ชั่วโมงแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์
ถ้ารับเพร็พทางไกลอยู่แล้วและอยากรู้เรื่องการต่อยา อ่านต่อได้ที่ ต่อ PrEP ผ่านเทเลเฮลท์ ใช้ชุดตรวจ HIV ที่บ้านได้ไหม
คำถามที่พบบ่อย
ข้อมูลเพร็พจะถูกส่งให้ครอบครัวหรือที่ทำงานไหม
ผู้เขียนไม่พบในแนวทางเพร็พของไทย ปี 2568 ว่าให้ส่งข้อมูลให้ที่ทำงาน ส่วนคู่มือบริการทางไกลของกรมควบคุมโรค ซึ่งเขียนให้คลินิกยาต้านไวรัส ยกตัวอย่างว่าอาจเปิดเผยข้อมูลสุขภาพบางประการแก่ครอบครัวหรือคนที่ดูแลเพื่อประโยชน์ของผู้รับบริการ ผู้เขียนแนะนำให้ถามหน่วยบริการก่อนว่าวางเรื่องนี้ไว้อย่างไร และบอกหน่วยบริการว่าไม่ต้องการให้ใครรู้
ใช้ชื่อย่อแทนชื่อจริงตอนรับเพร็พทางไกลได้ไหม
แนวทางเพร็พของไทย ปี 2568 เขียนถึงบริการแบบไม่ระบุชื่อด้วยอักษรตัวแรกของชื่อและนามสกุล วันเกิด และเบอร์โทรศัพท์ ส่วนตัวอย่างขั้นตอนเพร็พทางไกลในเล่มเดียวกันมีการพิสูจน์ตัวตน ผู้เขียนไม่พบว่าแนวทางเขียนว่าสองแบบใช้ร่วมกันได้หรือไม่ จึงต้องถามหน่วยบริการก่อน
ยาที่ส่งทางพัสดุจะจ่าหน้าซองว่าอะไร
ตัวอย่างขั้นตอนในแนวทางเพร็พของไทย ปี 2568 มีใบจ่าหน้าซองส่งไปห้องยา แต่ผู้เขียนไม่พบว่าแนวทางเขียนว่าหน้าซองระบุอะไร ถามหน่วยบริการก่อน
คิดว่าข้อมูลของตัวเองถูกใช้ผิดวัตถุประสงค์ ทำอะไรได้
คู่มือของ สคส. ฉบับ 23 มิถุนายน 2565 เขียนว่าเจ้าของข้อมูลมีสิทธิร้องเรียนต่อคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญเมื่อมีการฝ่าฝืนกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ผู้เขียนไม่พบช่องทางยื่นเรื่องในแหล่งที่เปิดอ่าน จึงแนะนำให้แจ้งหน่วยบริการก่อน และถามช่องทางร้องเรียนจาก สคส.
เพิ่งมีความเสี่ยง รอนัดเพร็พทางไกลได้ไหม
ไม่ควรรอ ผู้เขียนแนะนำให้ไปสถานพยาบาลโดยเร็วที่สุด แนวทางเพร็พของไทย ปี 2568 ให้พิจารณารับเป๊ปก่อนเริ่มเพร็พเมื่อเหตุเสี่ยงล่าสุดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ลำดับนี้แพทย์เป็นผู้กำหนด ถ้าเลย 72 ชั่วโมงแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์
สรุป
- ตามตัวอย่างขั้นตอนในแนวทางเพร็พของไทย ปี 2568 เพร็พทางไกลมีการตรวจสอบสิทธิและข้อมูลติดต่อ พิสูจน์ตัวตน และซักประวัติ เช่น พฤติกรรมเสี่ยงและผลตรวจเอชไอวี เล่มเดียวกันเขียนว่าระบบติดตามงานเพร็พใช้ฐานข้อมูลระดับประเทศ และวางแนวทางเรื่องมาตรฐานการเข้าถึงข้อมูลเพื่อป้องกันความลับ
- คู่มือของ สคส. ปี 2565 จัดข้อมูลสุขภาพและพฤติกรรมทางเพศเป็นข้อมูลอ่อนไหว และระบุสิทธิของเจ้าของข้อมูล เช่น ขอสำเนา ถอนความยินยอมที่ให้ไว้ และร้องเรียน โดยวิธีใช้สิทธิเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด
- ถ้าเพิ่งมีเหตุที่อาจสัมผัสเชื้อ อย่ารอนัดทางไกล ไปสถานพยาบาลโดยเร็วที่สุด ไม่เกิน 72 ชั่วโมง ถ้าเลยแล้วก็ยังควรไปพบแพทย์
อ่านเรื่องการเลือกวิธีป้องกันต่อได้ที่หน้า ป้องกัน HIV ให้เหมาะกับชีวิตจริง ของมูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation) และถ้าอยากขอข้อมูลการรักษาของตัวเอง อ่านต่อได้ที่ ขอประวัติการรักษาเอชไอวีของตัวเองได้ไหม
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
แหล่งอ้างอิง
- แนวทางการจัดบริการยาป้องกันก่อนการสัมผัสเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย ปี 2568 กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค เปิดจากเว็บไซต์ prepthai.net
- คู่มือการจัดบริการสุขภาพทางไกลด้านเอชไอวี (HIV Telehealth Service Manual) กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค
- คู่มือ PDPA สำหรับประชาชน ฉบับ 23 มิถุนายน 2565 สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เปิดจากศูนย์ข้อมูลข่าวสารของราชการ