พยาธิในช่องคลอด หรือ Trichomoniasis เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากปรสิต หลายคนไม่มีอาการ หากมีอาจพบตกขาวเปลี่ยนไป คัน แสบ ปัสสาวะเจ็บ หรือระคายเคือง การตรวจช่วยแยกจากเชื้อรา แบคทีเรีย และ STI อื่นที่มีอาการคล้ายกัน
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือคำแนะนำเฉพาะบุคคล ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด แบ่ง เปลี่ยน หรือปรับยารักษาเอง
พยาธิในช่องคลอดติดต่ออย่างไร
เชื้อแพร่หลัก ๆ ผ่านการสัมผัสทางเพศ โดยเฉพาะเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด และผ่านอุปกรณ์ทางเพศที่มีเชื้อหากไม่ทำความสะอาดหรือเปลี่ยนถุงยางครอบอุปกรณ์ เชื้อมักอยู่ในช่องคลอดหรือท่อปัสสาวะ
การติดจากห้องน้ำ ผ้าเช็ดตัว สระว่ายน้ำ หรือการใช้ชีวิตร่วมกันตามปกติไม่ใช่ทางติดต่อหลัก จึงไม่ควรใช้ความเชื่อเรื่องความสะอาดกล่าวโทษผู้ติดเชื้อ
อาการของพยาธิในช่องคลอดมีอะไรบ้าง
- ตกขาวมากขึ้นหรือเปลี่ยนสี กลิ่น หรือลักษณะ
- คัน แสบ แดง หรือระคายบริเวณช่องคลอดและอวัยวะเพศภายนอก
- ปัสสาวะแสบหรือเจ็บ
- เจ็บหรือไม่สบายขณะมีเพศสัมพันธ์
- มีของเหลวจากท่อปัสสาวะหรือระคายปลายอวัยวะเพศ
สี กลิ่น หรือฟองของตกขาวไม่สามารถยืนยันโรคได้ เพราะภาวะอื่นอาจคล้ายกัน หลายคนไม่มีอาการแต่ยังแพร่เชื้อได้
ตรวจพยาธิในช่องคลอดอย่างไร
ผู้ให้บริการอาจเก็บตัวอย่างจากช่องคลอด ท่อปัสสาวะ หรือปัสสาวะ ขึ้นกับอวัยวะและชนิดการตรวจ การตรวจทางห้องปฏิบัติการช่วยแยก Trichomonas จากเชื้อรา ภาวะแบคทีเรียในช่องคลอด หนองใน และหนองในเทียม
หากมีอาการ ควรไปตรวจแทนการซื้อยาฆ่าเชื้อรา ยาปฏิชีวนะ หรือยาสอดมาลอง เพราะยาแต่ละกลุ่มใช้รักษาคนละสาเหตุและอาจทำให้อาการระคายเคืองมากขึ้น
พยาธิในช่องคลอดรักษาอย่างไร
โรคนี้รักษาได้ด้วยยาที่ออกฤทธิ์ต่อปรสิต ผู้ให้บริการจะเลือกชนิดและแผนตามอวัยวะ การตั้งครรภ์ การให้นม ยาอื่น ประวัติแพ้ยา และการรักษาครั้งก่อน ไม่ควรนำสูตรขนาดสูงหรือจำนวนวันจากบทความเก่ามาใช้เอง
ก่อนรับยา ควรแจ้งรายการยา สมุนไพร อาหารเสริม และการดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อรับคำแนะนำที่ตรงกับยาจริง ไม่ควรใช้กฎเดียวกับยาทุกชนิด หากลืมยา อาเจียน หรือมีผลข้างเคียง ให้ติดต่อคลินิกหรือเภสัชกรแทนการกินเพิ่มหรือหยุดเอง
ทำไมคู่ควรได้รับการดูแลด้วย
คู่ที่ไม่มีอาการก็อาจมีเชื้อ การดูแลคู่พร้อมกันช่วยลดการส่งเชื้อกลับไปมา ควรทำตามคำแนะนำเรื่องช่วงที่งดกิจกรรมทางเพศจนการดูแลครบและอาการดีขึ้น
หากไม่สะดวกแจ้งคู่เองหรือกังวลเรื่องความปลอดภัย ให้ถามคลินิกว่ามีบริการช่วยแจ้งแบบรักษาความลับหรือไม่ ไม่ควรแบ่งยาของตนให้คู่ เพราะแต่ละคนต้องได้รับการประเมิน
หลังรักษาต้องตรวจซ้ำไหม
บางคนควรได้รับการตรวจซ้ำเพราะมีโอกาสติดใหม่ได้ แม้อาการหาย วันตรวจที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดการตรวจ อวัยวะ การตั้งครรภ์ การดูแลคู่ และอาการหลังรักษา ให้ยึดตามนัดของหน่วยบริการ ไม่ควรตรวจเร็วหรือซื้อยาซ้ำเองจากอาการอย่างเดียว
หากอาการไม่ดีขึ้นหรือกลับมาอีก อาจเกิดจากติดเชื้อใหม่ เชื้ออื่นร่วม ใช้ยาไม่ครบ หรือสาเหตุอื่น ควรกลับไปตรวจ ไม่ควรเปลี่ยนยาเอง
อาการแบบไหนควรไปพบแพทย์เร็ว
- ตั้งครรภ์และมีอาการ ตกขาวผิดปกติ หรือคู่แจ้งผล STI
- มีไข้ ปวดท้องน้อยมาก อาเจียน หรือเป็นลม
- ปวดหรือบวมอัณฑะมาก
- มีเลือดออกผิดปกติมากหรืออาการทรุดลง
- อาการไม่ดีขึ้นหลังได้รับการดูแล
หากหายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม เป็นลม หรือมีผื่นพุพองหลังใช้ยา ให้ไปฉุกเฉิน
ลดความเสี่ยงได้อย่างไร
- ใช้ถุงยางอย่างถูกต้องเมื่อเหมาะสม
- ทำความสะอาดอุปกรณ์ทางเพศและเปลี่ยนถุงยางครอบก่อนใช้กับอีกคนหรืออีกตำแหน่ง
- ไปตรวจเมื่อมีอาการ คู่แจ้งผล หรือถึงรอบตามความเสี่ยง
- หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด เพราะไม่ป้องกันเชื้อและอาจรบกวนสมดุลตามธรรมชาติ
- ดูแลคู่และพูดคุยโดยไม่กล่าวโทษ
อ่านต่อเรื่อง การตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และ โรคหนองในเทียม
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับพยาธิในช่องคลอด
ไม่มีอาการยังแพร่เชื้อได้ไหม
ได้ หลายคนไม่มีอาการ จึงควรตรวจและดูแลคู่ตามคำแนะนำเมื่อพบเชื้อ
ตกขาวมีกลิ่น แปลว่าเป็นโรคนี้แน่นอนไหม
ไม่แน่นอน เชื้อรา ภาวะแบคทีเรียในช่องคลอด และ STI อื่นอาจมีอาการคล้ายกัน การตรวจช่วยเลือกการรักษาที่ตรงสาเหตุ
ใช้ยาสอดรักษาเองได้ไหม
ไม่ควรเดาสาเหตุ ยาสอดบางชนิดใช้รักษาเชื้อราแต่ไม่รักษา Trichomonas และอาจทำให้ระคายเคือง ควรตรวจและใช้ยาตามแผนของผู้ให้บริการ
รักษาหายแล้วติดใหม่ได้ไหม
ได้ การรักษาไม่สร้างภูมิคุ้มกันถาวร การดูแลคู่และทำตามแผนติดตามช่วยลดโอกาสติดซ้ำ
สรุปพยาธิในช่องคลอด
พยาธิในช่องคลอดมักไม่มีอาการและมีอาการคล้ายโรคอื่น จึงควรตรวจแทนการซื้อยาลองเอง โรคนี้รักษาได้ แต่ต้องดูแลคู่และทำตามนัด หากอาการไม่ดีขึ้น ตั้งครรภ์ หรือมีอาการรุนแรง ควรไปพบแพทย์เร็ว